چراغ خاموش

یک هفته معاملاتی دیگر در بازارهای دارایی به اتمام رسید؛ در هفته گذشته و در بورس تهران، شاخص کل با رشد همراه شد؛ اما شاخص هم‌وزن و شاخص کل فرابورس با افت همراه شدند. در بازار ارز نیز همچنان با توجه به قطع بودن اینترنت؛ خبری از نرخ دلار در بازار آزاد در دسترس نیست و اتحادیه طلا نیز پس از چند روز وقفه، بالاخره در اواخر هفته گذشته، قیمت‌های بازار فیزیکی طلا و سکه را به روز کرد.

بازار سهام

معاملات بورس تهران در هفته‌ای که گذشت؛ با رشد اندک شاخص کل در مقیاس هفتگی به پایان رسید. در هفته قبل، شاخص کل با رشد 37 /0درصدی همراه شد؛ شاخص هم‌وزن 84 /3 درصد از ارتفاع خود را از دست داد و شاخص کل فرابورس نیز با افت 69 /2درصدی همراه شد. در نخستین روز معاملاتی هفته گذشته، شاخص کل 81 /0 درصد از ارتفاع خود را از دست داد؛ در سه روز بعدی هفته، نماگر اصلی بازار سهام با رشد همراه شد و در معاملات روز سه‌شنبه، این نماگر موفق شد برای نخستین بار در طول تاریخ، وارد کانال چهار میلیون و 500 هزار‌واحدی شود. اما دیری نپایید که شاخص کل این کانال را از دست داد و به کانال چهار میلیون و 400 هزار‌واحدی بازگشت. روز پایانی هفته اما شاخص کل با عقب‌نشینی همراه شد و این نماگر با افت 34 /2درصدی، به محدوده چهار میلیون و 373 هزارواحدی بازگشت. در هفته گذشته، در روزهای شنبه و چهارشنبه بازار سهام با خروج قابل‌توجه پول حقیقی همراه شد؛ روز شنبه، هشت هزار و 800 میلیارد تومان پول حقیقی از بازار خارج شد و روز چهارشنبه نیز شش هزار و 120 میلیارد تومان از سرمایه‌های خرد حقیقی از گردونه معاملات سهام خارج شدند تا جمع خروج پول از بازار در این دو روز معاملاتی، به 15 همت برسد. یکی از نکات قابل‌توجه معاملات این روزهای بورس تهران، رسیدن ارزش معاملات خرد بازار سهام به سطوح بالاست؛ بررسی روند ارزش معاملات خرد بازار سهام در سال جاری نشان می‌دهد که ارزش معاملات بازار سهام در مدت زمانی کوتاه و با رونق گرفتن معاملات، توانسته به سطوح پایدار و قابل‌توجهی برسد. میانگین ارزش معاملات بازار سهام در دی‌ماه، در کانال ۲۳ همت قرار دارد که رقم قابل‌توجهی است. این در حالی است که در اوایل شهریور و قبل از آغاز روند صعودی در بازار سهام، ارزش معاملات خرد این بازار به سطوح نازل سه هزار میلیارد تومان رسیده بود. رسیدن قیمت‌های بازار سهام به سطوح ارزنده، تشدید انتظارات تورمی، کاهش نسبی سطح ریسک‌ها و افزایش نرخ دلار موثر بر سود شرکت‌های بورسی، از جمله عواملی بود که پس از تجربه کف ۸ شهریور در شاخص کل، موجبات صعود نماگرهای سهامی را فراهم کرد و این موضوع به‌وضوح خود را در افزایش ارزش معاملات خرد این بازار نیز نشان داد. درحالی‌که در بیست‌و‌سوم دی‌ماه، رکورد تاریخی ارزش معاملات بازار سهام با ثبت رقم ۳۴ هزار و ۴۵۳ میلیارد تومان شکست؛ اما همچنان بازار در زمینه ارزش دلاری معاملات در قیاس با دوران اوج خود فاصله چشمگیری دارد. در برخی از روزهای معاملاتی سال ۹۹، روزانه بیش از یک میلیارد دلار سهام میان سرمایه‌گذاران معامله می‌شد. بیست و سوم اردیبهشت سال ۹۹، ارزش معاملات خرد بازار سهام به ۲۴ هزار میلیارد تومان رسید که با احتساب دلار ۱۶ هزار و ۶۰۰‌تومانی آن روز در بازار آزاد، ارزش دلاری معاملات به یک میلیارد و ۴۵۱ میلیون دلار رسید که عدد عجیب‌وغریبی محسوب می‌شود. در وصف عجیب‌وغریب بودن این عدد همین بس که اگر اکنون و با دلار ۱۴۰ هزارتومانی در بازار آزاد، دوباره چنین رکوردی در بازار سهام این روزها به ثبت برسد؛ باید ارزش معاملات خرد بازار سهام رقم ۲۰۳ هزار میلیارد تومان را ثبت کند. افزایش ضریب نفوذ بورس در میان مردم در سال ۹۹ که در دوره رکود کسب‌وکارها (ناشی از ویروس کرونا) رخ داد؛ به ثبت چنین ارقام عجیب‌وغریبی در سال ۹۹ منجر شد. رشد قیمت‌ها در آن زمان در بازار سهام با شتاب بسیار بالایی صورت گرفت؛ به‌گونه‌ای که نماگر اصلی بازار سهام موفق شد در پنج ماه نخست سال بیش از ۳۰۰ درصد رشد را به ثبت برساند. دعوت‌های مقامات دولتی به بورس نیز یکی از عواملی بود که سبب شد در آن مقطع، حجم استقبال از بورس به‌طور قابل‌توجهی افزایش یابد. مقایسه روند ارزش معاملات خرد بازار سهام با روند شاخص‌های سهامی در سال‌های اخیر، گویای همسویی و حرکت هم‌جهت این دو متغیر است. حال در این میان، سوالی که به اذهان برخی متبادر می‌شود این است که آیا افزایش ارزش معاملات خرد، رشد شاخص‌های سهامی را رقم می‌زند یا اینکه رشد شاخص‌های سهامی، موجب افزایش ارزش معاملات می‌شود؟ در پاسخ به این سوال می‌توان گفت که بین این دو پارامتر، رابطه متقابل وجود دارد؛ یعنی از یک‌سو، وقتی سلسله محرک‌های مثبتی در حوالی بازار سهام شکل می‌گیرد؛ سرمایه‌گذاران چشم‌انداز افزایش قیمت‌ها را محتمل می‌دانند و به همین دلیل اقدام به خرید سهام در بازار می‌کنند که این موضوع خود را در افزایش ارزش معاملات خرد نشان می‌دهد. از سوی دیگر، وقتی استقبال از بازار زیاد می‌شود و میزان سفارش‌های خرید در بازار از سفارش‌های فروش بیشتر می‌شود؛ بازار با رشد قیمت‌ها همراه می‌شود. پس همان‌طور که مشاهده می‌شود ردپای افزایش ارزش معاملات در رشد قیمت‌های بازار نیز قابل‌ردیابی است. همچنین در روند صعودی اخیر بازار نیز صندوق‌های اهرمی جزو سردمداران رشد در تالار شیشه‌ای بوده‌اند؛ بازدهی به ثبت رسیده در صندوق‌های اهرمی در بازه زمانی ابتدای شهریور تا پایان هفته گذشته در هیچ‌یک از انواع صندوق‌ها به ثبت نرسیده است و صندوق‌های اهرمی در این مدت پرچمدار بازدهی صندوق‌ها بوده‌اند. بازار سهام پس از جنگ 12‌روزه که در اواخر بهار و اوایل تابستان امسال رخ داد؛ به مدت دو هفته تعطیل بود، پس از بازگشایی بازار سهام در هفتم تیرماه، بازار سهام با خروج گسترده پول همراه شد و شاخص‌های سهامی در مسیر نزولی گام برداشتند. بعد از جنگ، افت قیمت‌ها در بازار با سرعت زیادی رخ داد و به نوعی قیمت‌ها در بازار سهام بیش از حد به ماجرای جنگ واکنش نشان دادند. در چنین شرایطی، صندوق‌های اهرمی نیز که یکی از پرریسک‌ترین ابزارهای بازار سهام محسوب می‌شوند؛ افت‌های قیمتی سنگینی را متحمل شدند؛ اما از اوایل شهریور و با کاهش نسبی سطح تنش‌ها و ریسک‌های سیستماتیک، روند صعودی جدیدی در بازار سهام آغاز شد که صندوق‌های اهرمی، جزو پیشروان این روند صعودی بودند و بازدهی‌های درخشانی را نیز در این مدت به ثبت رساندند. تحلیلگران بازار سرمایه معتقدند نوسان بالای صندوق‌های اهرمی به ماهیت اهرمی این ابزارها بازمی‌گردد؛ به این معنا که تغییرات قیمت دارایی پایه به‌طور مضاعف در صندوق‌ها اثر می‌گذارد. روند صعودی شاخص کل بازار سهام بعد از تجربه کف دو میلیون و 395‌ هزارواحدی در اوایل شهریور آغاز شد و از آن زمان تا پایان معاملات هفته گذشته، شاخص کل بورس رشد 87‌درصدی را تجربه کرده و به حوالی چهار‌ میلیون و 500‌ هزار واحد رسیده است. بررسی آمار 9 صندوق اهرمی حاضر در بازار در این بازه زمانی نشان می‌دهد؛ پنج صندوق اهرمی با رشد بیش از 200‌ درصد همراه شده‌اند. صندوق دوایکس با رشد 249‌درصدی از ابتدای شهریور تا پایان معاملات هفته گذشته، بهترین صندوق اهرمی بازار به لحاظ ثبت بازدهی بوده است. نارنج با رشد 247‌درصدی جایگاه دوم را به خود اختصاص داده است و صندوق موج نیز 236‌ درصد بر ارتفاع خود افزوده است و در رتبه سوم قرار گرفته است. صندوق پیشران نیز با 142‌ درصد رشد، ضعیف‌ترین صندوق اهرمی به لحاظ ثبت بازدهی در این برش زمانی بوده است.

بازار ارز

وضعیت اینترنت در ایران از ابتدای هفته گذشته به حالت غیرعادی درآمد و به همین دلیل به‌جز بازار سهام که در شرایط عادی به فعالیت خود ادامه داد؛ دسترسی به اطلاعات دلار بازار آزاد، قیمت جهانی کامودیتی‌ها و اطلاعات بازار فیزیکی طلا و سکه به سخت‌ترین حالت ممکن در آمد. اما اطلاعاتی از قیمت تتر در دسترس است که به نوعی می‌توان فعلاً این نرخ را به‌عنوان نرخ دلار در نظر گرفت. در روز چهارشنبه قیمت تتر در کانال 142 هزار تومان قرار داشت. با توجه به نرخی که اتحادیه طلا از قیمت هر گرم طلای 18 عیار منتشر کرده و با توجه به اونس چهار هزار و 600دلاری، می‌توان از فرمول قیمت هر گرم طلای 18 عیار استفاده کرد و براساس این فرمول، نرخ دلاری که در قیمت هر گرم طلا استفاده شده نیز نرخ 141 هزارتومانی است. نرخ تتر در هفدهم دی‌ماه، به بیشترین میزان تاریخی خود یعنی 149 هزار و 900 تومان رسید و پس از آن با عقب‌نشینی همراه شد.

بازار طلا و سکه

در هفته‌ای که گذشت؛ به‌دلیل در دسترس نبودن قیمت دلار در بازار آزاد و عدم دسترسی جامع به قیمت‌های جهانی؛ بازار طلا و سکه در وضعیت سکون و رکود قرار داشت. از ابتدای هفته، قیمت‌ها در سایت اتحادیه طلا و جواهر تهران به‌روزرسانی نشد؛ اما در روزهای سه‌شنبه و چهارشنبه، نرخ‌ها در سایت اتحادیه طلا به‌روز شد. در روز چهارشنبه، براساس اعلام اتحادیه طلا و جواهر تهران، سکه امامی 160 میلیون و 600 هزار تومان قیمت‌گذاری شد. سکه بهار آزادی نیز به 156 میلیون تومان رسید. نیم‌سکه در قیمت 83 میلیون و 500 هزار تومان و ربع‌سکه نیز در قیمت 50 میلیون و 100 هزار تومان میان خریداران و فروشندگان دست‌به‌دست شد. همچنین قیمت اعلامی برای هر گرم طلای 18 عیار نیز 15 میلیون و 770 هزار تومان بود. به گفته فعالان بازار طلا و سکه؛ با توجه به شرایط به‌وجود آمده که دسترسی به قیمت دقیق دلار و بهای اونس طلا را به‌عنوان مهم‌ترین متغیرهای اثرگذار بر قیمت طلا و سکه سخت کرده؛ بازار این روزها در حالت شبه تعطیل به سر می‌برد و خرید و فروش چندانی در بازار وجود ندارد. برخلاف بازار فیزیکی طلا و سکه، معاملات صندوق‌های طلا در کلیه روزهای هفته گذشته به‌طور تمام و کمال پیگیری شد؛ در روز شنبه صندوق‌های طلا با افت قابل‌توجهی همراه شدند و شاخص صندوق‌های طلا که عملکرد کلی صندوق‌های طلا را نشان می‌دهد؛ در روز شنبه با افت 6 /7درصدی همراه شد. در روزهای یکشنبه و دوشنبه، تقاضا به صندوق‌های طلا بازگشت و شاخص این صندوق‌ها با رشد همراه شد. روز سه‌شنبه بار دیگر این صندوق‌ها با افزایش عرضه همراه شدند و شاخص این صندوق‌ها با افت همراه شد. در روز پایانی هفته نیز تا لحظه تنظیم این گزارش، شاخص صندوق‌های طلا با رشد 52 /0درصدی نسبت به روز قبل همراه شده بود. همان‌طور که عنوان شد؛ از بازار جهانی اطلاعات جامعی در دسترس نیست؛ اما اتحادیه طلا و جواهر تهران در سایت خود، بهای اونس جهانی طلا را در روز چهارشنبه، چهار هزار و 637 دلار ثبت کرده است.