دلار در اوج
بازارها هفته گذشته را چگونه سپری کردند؟
بازارهای دارایی ایران هفته گذشته شاهد ادامه روند صعودی شاخص کل بورس تهران بودند، هرچند شاخص هموزن و فرابورس تحت فشار اصلاح قرار گرفتند و نشانههایی از واگرایی در بازار مشاهده شد. شاخص کل برای هفتمین هفته متوالی رشد کرد و بازدهی سالانه آن از ابتدای سال به حدود ۵۰ درصد رسید؛ رشدی که در پنج سال اخیر بیسابقه محسوب میشود. درعینحال، شاخص هموزن کاهش 93 /1درصدی را تجربه کرد که نشاندهنده تمرکز جریان نقدینگی روی نمادهای شاخصساز است. در بازار ارز، دلار آزاد پس از ثبت قله ۱۴۳ هزارتومانی، تحت تاثیر تغییرات سیاستگذاری پولی کاهش یافت، اما بازدهی ماهانه و سالانه آن همچنان قابلتوجه است. همزمان، بازار طلا و سکه از نوسانات دلار و اونس جهانی تاثیر پذیرفت و قیمتها در هفته گذشته دستخوش اصلاح شدند. در بازار جهانی نفت، قیمتها در قیاس با ابتدای سال تحت فشار افزایش عرضه و چشمانداز رشد کند تقاضا بیش از ۱۸ درصد کاهش یافته و با وجود نوسانات ژئوپلیتیک، تحلیلگران انتظار دارند روند تثبیت نسبی در سال آینده ادامه یابد. این مجموعه عوامل، نمایی کلی از نوسانات و روندهای همزمان بازارهای مالی داخلی و بینالمللی در هفته گذشته ارائه میکند.
بازار سهام
بررسی عملکرد بازار سهام در هفته گذشته نشان میدهد که روند صعودی بورس تهران، با وجود نوسانات مقطعی و اصلاحهای کوتاهمدت، همچنان از پایداری نسبی برخوردار است. شاخص کل بورس تهران برای هفتمین هفته متوالی با رشد همراه شد و در هفته گذشته بازدهی 03 /1درصدی را به ثبت رساند. تداوم این مسیر صعودی باعث شده است که شاخص کل طی هفت هفته اخیر، رشد تجمعی حدود 3 /31درصدی را تجربه کند؛ رکوردی که آخرینبار در ابتدای سال جاری مشاهده شده بود، زمانی که بازار سهام توانست هفت هفته متوالی افزایش ارتفاع را در اثر فضای روانی مثبت ناشی از شروع مذاکرات غیرمستقیم میان ایران و آمریکا ثبت کند. نگاهی به عملکرد شاخص در بازههای زمانی مختلف، ابعاد پررنگتری از این روند را نمایان میکند. بازدهی شاخص کل از ابتدای ماه جاری به 4 /4 درصد رسیده و این نماگر اکنون پنجمین ماه متوالی رشد خود را تجربه میکند. در مقیاس سالانه نیز، بازدهی شاخص کل از ابتدای سال تاکنون به حدود ۵۰درصد رسیده است؛ رقمی که بهترین عملکرد سالانه بورس تهران در پنج سال اخیر محسوب میشود. این آمارها نشان میدهد بازار سهام، دستکم از منظر شاخص کل، وارد دورهای متفاوت از رشد پیوسته شده است. بااینحال، تصویر بازار در همه نماگرها یک دست نیست. شاخص هموزن که نمای بهتری از عملکرد کلیت شرکتها و بهویژه نمادهای کوچک و متوسط ارائه میدهد، در هفته گذشته افت 93 /1درصدی را تجربه کرد. این در حالی است که شاخص هموزن طی شش هفته متوالی پیش از آن در مسیر صعودی قرار داشت. همزمان، شاخص کل فرابورس نیز معاملات هفته را منفی به پایان رساند و با افت 09 /2درصدی همراه شد. این واگرایی میان شاخص کل و سایر نماگرها، از تغییر آرایش نقدینگی در بازار حکایت دارد؛ جایی که تمرکز سرمایهگذاران بیش از گذشته به سمت نمادهای بزرگ و شاخصساز معطوف شده است. رفتار روزانه بازار نیز این تصویر دوگانه را تایید میکند. شاخص کل در سه روز از پنج روز معاملاتی هفته گذشته سبزپوش بود و تنها دو روز با افت به کار خود پایان داد. نقطه عطف هفته، معاملات روز یکشنبه هفتم دیماه بود؛ روزی که شاخص کل برای بیستویکمین روز معاملاتی متوالی رشد کرد. چنین رکوردی آخرینبار در سال ۱۳۹۹ تجربه شده بود و از این منظر نیز بازار وارد محدودههای تاریخی شد. در همان روز، شاخص کل تا سطح چهار میلیون و ۱۶۰ هزارواحدی پیشروی کرد؛ سطحی که بهعنوان قله جدید بازار شناخته میشود. پس از این صعود، بازار وارد فاز اصلاحی کوتاهمدت شد. در معاملات روزهای دوشنبه و سهشنبه شاخص کل با افت همراه شد و درنهایت، در روز چهارشنبه دماسنج تالار شیشهای کانال چهار میلیونواحدی را از دست داد و تا محدوده سه میلیون و ۹۸۰ هزارواحدی عقبنشینی کرد. بااینحال، این عقبگرد پایدار نبود؛ ورود گروه جدیدی از خریداران و تقویت سمت تقاضا، بار دیگر شاخص را به مدار صعودی بازگرداند و نماگر اصلی بازار در ادامه معاملات، مجدداً به سطوح بالاتر از چهار میلیون واحد بازگشت. نکته قابلتوجه در معاملات روز چهارشنبه، واگرایی میان شاخص کل و شاخص هموزن بود. درحالیکه شاخص کل با حمایت نمادهای بزرگ رشد کرد، شاخص هموزن بخشی از ارتفاع خود را از دست داد. این وضعیت نشان میدهد که رشد اخیر بازار بیش از آنکه فراگیر باشد، به حرکت لیدرهای بزرگ بازار و صنایع شاخصساز متکی بوده است؛ موضوعی که میتواند در ادامه مسیر، نیاز بازار به اصلاح و جابهجایی نقدینگی میان گروهها را پررنگتر کند. روند صعودی فعلی بازار سهام از هشتم شهریورماه و پس از ثبت کف دو میلیون و ۳۹۵ هزارواحدی آغاز شد. در آن مقطع، بورس تهران با جاماندگی قابلتوجه نسبت به بازارهای موازی همچون ارز، طلا و تورم عمومی مواجه بود. همین فاصله، زمینهساز بازگشت تدریجی تقاضا به بازار سهام شد. در ادامه، تشدید انتظارات تورمی و رشد نرخ دلار در بازار آزاد، موتور تقاضا را در بورس روشن کرد و زمینه ثبت رکوردهای متعددی را فراهم کرد. فتح ابرکانال چهار میلیونواحدی برای نخستین بار در تاریخ بورس تهران، تنها یکی از این رکوردهاست. علاوه بر آن، بهترین پاییز تاریخ بازار سهام نیز به پاییز امسال تعلق گرفت؛ فصلی که بورس توانست برخلاف سالهای گذشته، نقش پررنگتری در میان بازارهای دارایی ایفا کند. بااینحال، تداوم این مسیر صعودی در گرو آن است که بازار بتواند اصلاحهای مقطعی را هضم کند و شاهد چرخش نقدینگی میان صنایع مختلف باشد. تجربه هفته گذشته نشان داد که رشد پایدار، بیش از هر چیز به تعادل میان صعود، اصلاح و توزیع تقاضا در کل بازار وابسته است. بااینحال، تداوم روند صعودی بازار سهام مستلزم آن است که بورس تهران وارد فاز استراحتهای مقطعی و اصلاحهای کنترلشده شود. تجربه دورههای گذشته نشان میدهد رشدهای پرشتاب و یکنواخت، درنهایت به افزایش ریسک و شکنندگی بازار منجر میشود. در شرایط فعلی، جابهجایی نقدینگی میان صنایع مختلف و کاهش تمرکز بر نمادهای شاخصساز میتواند به تعمیق روند صعودی کمک کند. در غیر این صورت، تداوم واگرایی میان شاخص کل و شاخص هموزن میتواند هشداری در کلیت بازار باشد.
بازار ارز
یکشنبه هفتم دیماه در بازار آزاد برای دلار قله جدید در کانال 143 هزار تومان به ثبت رسید و پس از آن دلار از قله عقبنشینی کرد. در روز دوشنبه، اخباری در خصوص تغییر رئیس بانک مرکزی مطرح شد و شنیدهها حاکی از آن بود که عبدالناصر همتی جانشین محمدرضا فرزین خواهد شد. این موضوع نیز رنگ واقعیت به خود گرفت و عامل اصلی عقبنشینی دلار بود. بااینحال همچنان بازدهی دلار در دیماه، 4 /5 درصد است؛ از ابتدای آذر دلار 7 /21 درصد بر ارتفاع خود اضافه کرده؛ رشد شاخص ارزی از ابتدای پاییز، 6 /32 درصد بوده و بازدهی دلار از ابتدای سال نیز 6 /40 درصد است. در حالی دلار تا پایان هفته گذشته در بازار آزاد رشد 40درصدی را از ابتدای سال به ثبت رسانده که در سال گذشته نیز 62 درصد رشد در قیمت دلار اتفاق افتاده بود. دلار در ابتدای سال تا محدوده 105 هزار تومان پیشروی داشت؛ پس از آن با انتشار اخبار مربوط به آغاز مذاکرات غیرمستقیم میان ایران و آمریکا، نرخ دلار در بازار کاهشی شد و در مدت زمانی کوتاه به 80هزار تومان رسید. بعد از تجربه این کف، روند صعودی دلار در بازار آغاز شد و اکنون دلار 73 درصد بالاتر از کف بعد از شروع مذاکرات قرار دارد. ناترازی میان هزینهها و درآمدهای دولت در سنوات اخیر به کسری بودجه منجر شده و دولت برای جبران کسری بودجه، به ناچار به استقراض از بانک مرکزی روی آورده است. این موضوع موجب افزایش پایه پولی و نقدینگی شده و نهایتاً این موضوع به افزایش نرخ تورم عمومی منتهی شده است. نرخ ارز بازار آزاد نیز که مهمترین لنگر اسمی اقتصاد کلان است؛ در چهارچوب همین ماجرا با افزایش همراه میشود.
بازار طلا و سکه
رشد دلار در بازار آزاد و ثبت قله جدید اسکناس آمریکایی و همچنین رسیدن بهای اونس طلا در بازار جهانی به سطوح تاریخی موجب افزایش قیمتها در بازار طلا و سکه در هفته گذشته شد. هر گرم طلای 18 عیار در معاملات روز یکشنبه هفته گذشته به 16 میلیون و 100 هزار تومان رسید و در ادامه معاملات آن روز با افت همراه شده و در سطح 15 میلیون و 800 هزار تومان کار خود را به اتمام رساند. بعد از انتشار خبر آمدن همتی به بانک مرکزی در روز دوشنبه و همچنین اخبار مثبتی که از جنگ روسیه و اوکراین مخابره شد؛ دلار در بازار داخلی به دلیل تغییر سیاستگذار پولی و بهای اونس طلا در بازار جهانی به خاطر کاهش سطح تنشهای ژئوپلیتیک با کاهش همراه شدند و این موضوع موجبات افت سنگین قیمتها را در بازار طلا و سکه داخلی فراهم کرد. در معاملات این روز، قیمت هر گرم طلای 18عیار با افت 10درصدی همراه شد و از محدوده 15 میلیون و 800 هزار تومان تا کانال 14 میلیون و 300 هزار تومان عقبنشینی کرد. در همین روز، قیمت سکه امامی نیز 10 درصد افت کرد و از 165 میلیون تومان به 150 میلیون تومان رسید. گفتنی است که سکه امامی در معاملات روز یکشنبه تا کانال 169 میلیون تومان هم پیشروی کرده بود.
بازار نفت
قیمت نفت در معاملات آسیایی روز چهارشنبه تغییر قابلتوجهی نداشت، اما از ابتدای سال ۲۰۲۵ تاکنون بیش از 18 درصد کاهش را تجربه کرده است. این کاهش عمدتاً تحت تاثیر چشمانداز رشد عرضه نسبت به تقاضا رخ داده است. معاملات آتی نفت برنت در مسیر ثبت سومین کاهش سالانه متوالی قرار دارد و با افت نزدیک به ۱۸ درصد، قابلتوجهترین کاهش سالانه از سال ۲۰۲۰ بهشمار میرود. قرارداد مارس، که روز چهارشنبه منقضی شد، با ۱۱ سنت افزایش به ۶۱ دلار و ۴۴ سنت در هر بشکه رسید. همزمان، نفت وست تگزاس اینترمدییت آمریکا با افزایش مشابه به ۵۸ دلار و شش سنت رسید و به سمت کاهش سالانه ۱۹درصدی حرکت میکند. تحلیلگران معتقدند این روند نزولی کوتاهمدت، ناشی از افزایش تولید شیل آمریکا و توانایی تولیدکنندگان در حفظ سطح عرضه است. جیسون یینگ، تحلیلگر بانک BNP پاریبا، پیشبینی کرد قیمت نفت برنت در سهماه اول سال آینده به ۵۵ دلار در هر بشکه کاهش یابد و سپس تا پایان سال ۲۰۲۶ به حدود ۶۰ دلار برسد، زیرا انتظار میرود رشد عرضه آرام شده و تقاضا ثابت باقی بماند. بازارهای نفت در سال جاری با نوساناتی ناشی از عوامل ژئوپلیتیک مواجه بودند. از اعمال تحریمهای شدیدتر آمریکا علیه روسیه گرفته تا تنشهای نظامی در اوکراین و خاورمیانه، هر یک به افزایش موقت قیمتها کمک کردند. بااینحال، افزایش تولید اوپک پلاس و نگرانیها نسبت به کاهش رشد اقتصادی جهانی، فشار نزولی بر قیمتها ایجاد کرد. اوپک پلاس پس از آزادسازی حدود دو میلیون و 900 هزار بشکه در روز، تصمیم گرفته است افزایش تولید برای سهماه اول سال ۲۰۲۶ را متوقف کند. اکثر تحلیلگران انتظار دارند در سال آینده عرضه نفت از تقاضا پیشی بگیرد؛ برآوردها از دو میلیون تا چهار میلیون بشکه در روز متغیر است. این شرایط نشان میدهد بازار نفت با چالشهای عرضه و تقاضای جهانی، همزمان با ریسکهای ژئوپلیتیک، در مسیر تثبیت نسبی قیمتها قرار دارد.
