بهره‌برداری از دارایی‌های دولتی

یوئیانگ، شهری در استان هونان چین، به خاطر برجش مشهور است. یک عمارت سه‌طبقه زیبا که در نثر هزارساله جاودانه شده و هنوز دانش‌آموزان مطالب آن را از حفظ می‌خوانند. اما این روزها خیابان‌های اطراف برج حداقل برای کسانی که به حاکمیت چین احترام می‌گذارند، اهمیت بیشتری پیدا کرده‌اند. این خیابان‌ها نمایانگر یک پروژه بلندپروازانه برای احیای شهر هستند. علاوه بر این، آنها چرخشی جدید را در مدیریت اقتصادی چین نشان می‌دهند، زیرا مقامات سعی می‌کنند با استخراج درآمد بیشتر از دارایی‌های دولتی تنگناهای مالی را کاهش دهند. دگرگونی فیزیکی خیره‌کننده است. این منطقه سه کیلومترمربع -تقریباً به اندازه پارک مرکزی نیویورک- را پوشش می‌دهد و تا همین اواخر شامل ساختمان‌های مخروبه، بازارهای آشفته و یک بندرگاه فرسوده بود. نکته مهم این است که تقریباً همه این املاک متعلق به مقامات محلی بوده و بسیاری از آنها بی‌استفاده مانده بودند. شهرداری خیابان‌ها را به فضاهای جذاب عابر پیاده تبدیل کرده، ساختمان‌ها را بازسازی کرده و ساحل را آراسته است. رستوران‌ها، مغازه‌ها و هتل‌ها در محل‌های جدید افتتاح شده و اجاره‌بها را به خزانه شهرداری سرازیر کرده‌اند. در یک عصر تابستانی اخیر، گردشگران و مردم محلی به سمت میزهای فضای باز هجوم آوردند. یک مقام محلی که به نظارت بر این پروژه کمک کرده، به خبرنگار اکونومیست گفت که ماموریت او به هیچ‌وجه کامل نشده است. او کسب درآمد را چالش بزرگ بعدی می‌داند. شهرهای سراسر چین به پول نقد نیاز دارند، زیرا بازار املاک این کشور همچنان در رکود به سر می‌برد. فروش زمین حدود ۴۰ درصد از کل درآمد دولت‌های محلی چین را در سال ۲۰۲۱ تشکیل می‌داد که بالاترین سطح قیمت مسکن در سطح ملی بود. از آن زمان، ارزش این فروش‌ها بیش از نصف کاهش یافته است. این امر باعث ایجاد خلل در بودجه‌های محلی شده، به‌طوری که برخی از شهرهای بدهکار دستمزد معلمان، پزشکان و سایر کارکنان بخش دولتی را کاهش داده‌اند. در همه‌جا، مقامات به‌دنبال راه‌هایی جدید برای جمع‌آوری پول نقد بوده‌اند. برخی از تلاش‌ها تقریباً خنده‌دار بوده‌اند. چندین دولت محلی درگیر عملیات «ماهیگیری در اعماق دریا» شدند که در آن پلیس محلی از مرزهای استانی عبور کرده و دارایی‌های کارآفرینان را در استان‌های ثروتمندتر توقیف می‌کرد. بسیاری نیز در جریمه کردن رستوران‌ها به‌دلیل نقض بهداشت یا اجرای جریمه‌های پارک‌ممنوع جدی‌تر شده‌اند. اقدامات دیگر مرتبط با کاهش بدهی‌ها بیشتر با اقتصاد کتاب‌های درسی همخوانی داشته‌اند. مثلاً، دولت‌های محلی بدهی‌های کوتاه‌مدت با بهره بالای شرکت‌های تابعه خود را با اوراق قرضه رسمی بلندمدت‌تر و با نرخ پایین‌تر مبادله کرده‌اند. یوئیانگ به زاویه دیگری از حمله اشاره می‌کند. مقامات آنجا سعی می‌کنند از آنچه در دست دارند، به‌ویژه با به‌کارگیری دارایی‌های کم‌استفاده، بهره بیشتری ببرند. همان‌طور که یکی از مدیران شرکت‌های دولتی توضیح می‌دهد که تنگی فضای مالی محاسبات را تغییر داده است. او به خبرنگار ما می‌گوید: «مثل این است که به کمد لباس خود نگاه کنید و پیراهنی را ببینید که در سال گذشته فقط چند بار پوشیده‌اید. می‌توانید آن را در بازار دست‌دوم بفروشید یا به کسی بدهید که به آن نیاز دارد، اما در هر صورت سعی می‌کنید از آن استفاده کنید.» اقدامِ «بررسی کمد لباس» رسماً از سوی دولت مرکزی در سال ۲۰۲۲ آغاز شد. در آن زمان اعلام شد که استان‌ها و شهرها باید «دارایی‌های دولتی موجود» را «احیا» کنند. همان‌طور که اغلب در چین اتفاق می‌افتد این دستورالعمل، از بالا به پایین و کلی بود و نحوه اجرای آن را به سطوح پایین‌تر واگذار می‌کرد. یک موضوع روشن بود: این طرح به «فروش دارایی‌های دولتی» مربوط نمی‌شد. این سبک از اصلاحات با ترجیحات شی جین پینگ برای مدیریت اقتصادی بسیار متفاوت است. در عوض، هدف طرح، دمیدن روح بیشتر به دارایی‌ها بود. خیلی زود، مردم شروع به صحبت در مورد «مدل یوئیانگ» کردند. یوئیانگ هیچ کار تندروانه‌ای انجام نمی‌داد، اما چند پروژه در دست اجرا داشت که با بودجه دولت مرکزی مطابقت داشتند. در یکی از آنها، شهرداری حق بهره‌برداری از مجموعه‌ای از دریاچه‌ها در منطقه جونشان -که قبلاً تقسیم شده و مدیریت ضعیفی داشتند- را پس گرفت و آنها را در یک نهاد دولتی جدید تجمیع کرد. این امر ارزش حقوق ماهیگیری را بالا برد. در پروژه دیگری که یک طرح توسعه ناموفق بود، دولت محلی گروهی از ساختمان‌های کم‌ارتفاع را که به‌عنوان یک مقصد گردشگری برنامه‌ریزی شده بودند، به یک مجتمع منابع انسانی تبدیل کرد. این مجتمع حدود ۸۰ مستاجر، از جمله کاریابان، مربیان و شرکت‌های ستادی را جذب کرده است. شرکت شهرداری که مجتمع را مدیریت می‌کند، گاهی اوقات به‌جای گرفتن اجاره، سهام این مشاغل را به‌دست می‌گیرد، به این امید که در رشد آینده آنها سهیم باشد. وجه مشترک همه این معامله‌ها و پروژه‌ها، گسست از طرح قدیمی گسترش بی‌رویه شهرها در سراسر چین است. مقامات محلی می‌دانند که نمی‌توانند به‌سادگی بلوک‌های زمین جدید را برای توسعه‌دهندگان تقسیم کنند. در عوض، آنها در حال بررسی آنچه دولت در حال حاضر در اختیار دارد، ایجاد سند مالکیت برای این دارایی‌ها و سپس یافتن راهی برای سودآورتر کردن آنها هستند.

زیر و رو کردن کمد

آیا این کار می‌تواند تغییری در اقتصاد ایجاد کند؟ دینی مک‌ماهون از تریویم (Trivium) که یک شرکت مشاوره‌ای متمرکز بر چین است، آن را حوزه‌ای نادر می‌داند که در آن ممکن است امور مالی عمومی بهبود یابند. یک ردیف بودجه که این تلاش‌ها را در بر می‌گیرد، «هزینه‌های استفاده از دارایی‌های دولتی» هستند که به‌عنوان منبع درآمد محلی بالا رفته‌اند. چنین هزینه‌هایی برای 10 استان با بیشترین میزان سرمایه‌گذاری، 10 درصد از هزینه‌های آنها را در سال 2025 تشکیل می‌داد که نسبت به پنج درصد در سال 2021 افزایش مناسبی را نشان می‌دهد. بااین‌حال، کمی پول‌سازی مشکلات بدهی دیرینه چین را حل نخواهد کرد. در برخی موارد، مقامات ممکن است بازی‌های صوری انجام دهند و از نهادهای دولتی برای پرداخت اجاره به همتایان دولتی استفاده کنند. اما اگر پیشرفت در یوئیانگ و جاهای دیگر پایدار باشد، از بودجه‌های محلی حمایت خواهد کرد. آقای مک‌ماهون بر این باور است که کارزار احیا به‌زودی می‌تواند رشد اقتصاد چین را تقویت کند.

تاثیر بیشتر ممکن است فراتر از اقتصاد باشد. همان‌طور که یکی از مقامات یوئیانگ می‌گوید، این یک بازنگری در الگوی «گسترده» توسعه است که در دهه گذشته انجام شد. آن الگو به گسترش بی‌پایان شهرها منجر شد، زیرا شهرها زمین‌های بیشتری را برای توسعه بلعیدند. اکنون، چرخش به سمت داخل و یک الگوی «فشرده» صورت می‌گیرد و شهرها بررسی می‌کنند که چگونه می‌توانند از آنچه در حال حاضر دارند، بهتر استفاده کنند. این مقام می‌گوید، چنین الگویی یک شکل «پالایش‌شده‌تر» از حکومت است. شاید دیگران آن را با عبارات کم‌طمطراق‌تری بیان کنند و بگویند: چینی که از نظر مالی تنبیه شده است، سعی می‌کند از کمتر، بیشترین به‌‌دست آورد.