در آستانه

وقتی دونالد ترامپ برای نخستین‌بار در فوریه ۲۰۲۵ دستور وضع تعرفه بر کالاهای کانادایی را داد، اعلام کرد که این تعرفه‌ها برای مجبور کردن کانادا به توقف عبور مواد مخدر و مهاجران از مرز شمالی آمریکا ضروری هستند. او خیلی زود این توجیه را کنار گذاشت و انبوهی از شکایت‌های دیگر از جمله کسری تجاری، امنیت ملی، صنعت لبنیات کانادا، مالیات کانادا، تبلیغات تلویزیونی، تجارت کانادا با چین و دود آتش‌سوزی‌های جنگلی را مطرح کرد. او بارها و بارها، با ابهامی خاص، در مورد الحاق کانادا و تبدیل آن به ایالت پنجاه و یکم «محبوب» آمریکا سخن گفت.

هوس‌بازی قدرتمندترین مرد جهان اکنون مارک کارنی، نخست‌وزیر کانادا، را تا آستانه یک جنگ تجاری فاجعه‌بار پیش برده است. در ۲۵ آگوست، کانادا تعرفه‌های تلافی‌جویانه‌ای به ارزش ۲۰ میلیارد دلار بر کالاهای آمریکایی وضع کرد. مشکل این است که اقتصاد آمریکا ۱۳ برابر بزرگ‌تر از کانادا و بسیار مجهزتر از آن برای مقابله با این وضعیت است. قرار است تعرفه‌های جدید از ۸ سپتامبر اجرایی شوند. آقای کارنی تا آن زمان فرصت دارد راهی برای خنثی کردن یک تهدید جدی برای اقتصاد کشورش پیدا کند. این کار به تمام حیله و زیرکی او نیاز دارد.

جرقه آخرین خصومت‌ها، تصمیم آقای کارنی در ۲۱ آگوست برای خروج از یک توافق تجاری بود که به نظر می‌رسید در آستانه نهایی شدن است. نخست‌وزیر فکر می‌کند کانادا چاره دیگری نداشت، هرچند آمریکایی‌ها کانادایی‌ها را سرزنش می‌کنند. او می‌گوید، آمریکایی‌ها در اواخر درخواست‌هایی را مطرح کردند مبنی بر اینکه کارخانه‌های کامیون‌سازی کانادا همچنان مشمول تعرفه‌های بالا باشند و کانادا معاملات تجاری خود را با سایر کشورها محدود کند و حمایت‌های خود از فرهنگ و زبان فرانسوی را بردارد. کاری که برای جدایی‌طلبان در کبک، حکم اعلان جنگ را خواهد داشت.

تثبیت روابط اقتصادی با ایالات‌متحده برای تلاش‌های آقای کارنی برای جذب سرمایه‌گذاری مورد نیاز جهت تنوع‌بخشی به اقتصاد کانادا و دوری از همسایه‌اش ضروری است. در گذشته، نخست‌وزیر وقت‌کشی کرده، از تجاوز اجتناب کرده و سعی در زنده نگه داشتن مذاکرات داشته است. او مالیات را لغو کرد، تعرفه‌های تلافی‌جویانه را که از سلف خود به ارث برده بود برداشت و در برابر درخواست‌ها برای کاهش صادرات انرژی به ایالات‌متحده مقاومت کرد. بااین‌حال، این بار خواسته‌های آمریکا بیش از حد بود.

این لحظه‌ای خطرناک است. تعرفه‌های آمریکا اندکی پس از شکست مذاکرات به اجرا درآمد. آقای ترامپ گفته است که از اول ژانویه، تعرفه‌های بیشتری به میزان ۵۰ درصد بر خودروها، کامیون‌ها و قطعات خودرو کانادایی اعمال خواهد کرد. اقتصاد 5/ 2 تریلیون‌دلاری کانادا نه‌تنها از اقتصاد ۳۲ تریلیون‌دلاری آمریکا ضعیف‌تر است، بلکه وابستگی بیشتری به آن دارد. حدود دوسوم کالاهای صادراتی آن در آنجا فروخته شده و بیشتر آنها در زنجیره‌های تامین آمریکا ادغام می‌شوند که یافتن سریع خریداران جایگزین را دشوار می‌کند. تلافی تعرفه‌ای کانادا این درد را عمیق‌تر خواهد کرد.

بنابراین، آقای کارنی باید پس از بیان منظورش به دنبال عقب‌نشینی از تعرفه‌های تلافی‌جویانه خود باشد. اگر این کار از نظر سیاسی امکان‌پذیر نیست، حداقل باید تعرفه‌ها، مثلاً با تمرکز بر ایالت‌های سرنوشت‌ساز در انتخابات میان‌دوره‌ای که بیشترین تجارت را با کانادا دارند و سیاستمداران آنها ممکن است از آقای ترامپ حمایت کنند، هدفمند و قابل برگشت شوند. برخی، از همین حالا از اعمال آسیب غیرضروری به منافع آمریکا و درگیری با یک متحد نزدیک گله‌مندند.

مقامات هر دو کشور باید هزینه‌هایی را که با تشدید [تحریم‌ها] تحمیل می‌کنند، به خاطر داشته باشند. لغو تعرفه‌های موجود آمریکا دشوار خواهد بود. یکی دیگر از دلایل شکست مذاکرات این است که صنایع تحت حمایت در ایالات‌متحده به‌شدت علیه کاهش تعرفه‌هایی که آنها را از رقابت با کانادا محافظت می‌کند، در دولت ترامپ لابی کردند.

فقط آقای رئیس قدرت پایان دادن به جنگ غیرمنطقی خود علیه کانادا را دارد. اما او هیچ تمایلی برای انجام این کار نشان نداده است. آقای کارنی قبلاً ثابت کرده است که یک پاسخ معتدل به آقای ترامپ الزاماً نباید از نظر سیاسی ویرانگر باشد. اکنون او دو هفته فرصت دارد تا کاری بسیار خوب‌تر را انجام دهد. او به توافقی نیاز دارد که از آخرین پیشنهاد آمریکا بهتر باشد. اما برای رسیدن به این هدف، همچنین او باید رئیس‌جمهور افراطی آمریکا را بدون ایجاد چرخه‌هایی از تشدید تنش مهار کند. تنش‌هایی که به شکلی نامتناسب به اقتصاد کانادا آسیب می‌رسانند و کانادا نمی‌تواند در آنها پیروز شود.