سکونت در جایی زیست‌ناپذیر
طرح جرد کوشنر برای احیای غزه
یک سال پیش، دونالد ترامپ شورای صلح (BoP) خود را تشکیل داد که انجمنی خصوصی متشکل از رهبران جهان بود. به گفته او، روزی که طرحش را برای بازسازی غزه (که قرار بود زیر نظارت این شورا اجرا شود) اعلام کرد می‌توانست یکی از بزرگ‌ترین روزهای تاریخ تمدن باشد. آن‌گونه که تونی بلر، نخست‌وزیر پیشین بریتانیا و از اعضای هیات اجرایی این شورا، می‌گوید، این مجموعه یک سال را صرف «آماده‌سازی‌های فشرده» کرده و اکنون نوبت به مرحله اجرا رسیده است.
در ۲۳ سپتامبر و در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل، جرد کوشنر، داماد و یکی از چهره‌های کلیدی پیش‌برنده امور دونالد ترامپ، برآوردی از میزان بودجه‌ای ارائه داد که این هیات امیدوار است صرف اجرای طرح مذکور کند. او از یک برنامه احیای 45/ 2 میلیارددلاری خبر داد و از اختصاص ۷۱ میلیارد دلار برای یک دوره 10ساله بازسازی سخن گفت. وی اعلام کرد که این هیات تنها در شش ماه آینده بر اجرای ۶۶ پروژه نظارت خواهد داشت. در ارائه‌های پاورپوینت، وعده غزه‌ای یکپارچه و شکوفا داده شده بود که امنیت، کرامت و فرصت را به ارمغان می‌آورد.
چنین وعده‌هایی در غزه توخالی و بی‌اعتبار به‌نظر می‌رسند. اسرائیل تقریباً دوسوم از نوار غزه را که در اشغال خود دارد از سکنه خالی کرده است. پاسگاه‌های نظامی در سراسر این باریکه پراکنده‌اند. دسته‌هایی از بولدوزرها آوارها را هموار می‌کنند و مرزهای املاک و شواهد آنچه برخی «جنایات جنگی» خوانده‌اند را از میان می‌برند. اکنون نخستین نشانه‌ها از طرحی پدیدار می‌شود که آمریکا آن را «سکونتگاه‌های امن جایگزین» برای فلسطینیان گزینش‌شده می‌نامد، اما وزرای تندروی اسرائیلی پاسخ می‌دهند که این سکونتگاه‌های امن، برای شهرک‌نشینان یهودی خواهند بود.
اسرائیل تقریباً هر روز چادرها و معدود خانه‌هایی را که هنوز پابرجا مانده‌اند، بمباران می‌کند. این رژیم می‌گوید که در پی تعقیب رهبران باقی‌مانده حماس است؛ همان گروه اسلام‌گرایی که سه سال پیش از غزه خارج شد و عملیات 7 اکتبر را انجام داد. در یک سال پس از آتش‌بس، بیش از ۱۴۰۰ نفر کشته شده‌اند. ساخت پناهگاه‌های جدید پیش از فرا رسیدن زمستان را هم باید فراموش کرد، چرا که استفاده از ماشین‌آلات سنگین برای پاکسازی ۶۸ میلیون تن آوار و تعمیر مدارس، بیمارستان‌ها و تاسیسات برق و فاضلاب، به بهانه کاربرد دوگانه ممنوع شده است. حتی ورود میله‌های چادر نیز ممنوع است.
حماس همچنان قدرت حاکم است و حتی در میان ساختمان‌های ویران‌شده بر اثر بمباران، همچنان به ثبت تولدها و دریافت مالیات بر فروش ادامه می‌دهد. بااین‌حال، تسلط این گروه متزلزل شده است. در ماه سپتامبر، اسرائیل فرماندهان چهار منطقه از پنج منطقه غزه را از پای درآورد. نیروهای پلیس نیز برای آنکه از سوی نظامیان اسرائیلی شناسایی نشوند، با لباس شخصی تردد می‌کنند.
برخی نسبت به سقوط به ورطه «فلتان امنی» (al-falatan al-amni) هشدار می‌دهند. همان هرج‌ومرج امنیتی که پیش‌درآمد فروپاشی تشکیلات خودگردان فلسطین در غزه در اواسط دهه ۲۰۰۰ بود. شبه‌نظامیان فلسطینی که از حمایت اسرائیل برخوردارند حماس را هدف قرار داده‌اند. همزمان با تضعیف و گسست حاکمیت این گروه، طوایف و خاندان‌ها با سلاح‌های خود به خیابان‌ها بازگشته‌اند. مشاجره‌ها بر سر نوبت دریافت نان و آب، به درگیری‌های مسلحانه می‌انجامد. زورگیری که زمانی پدیده‌ای نادر بود اکنون رواج یافته است. خانواده‌ها که قادر به تامین نیازهای خیل عظیم یتیمان غزه نیستند، کودکان خود را برای ازدواج می‌فروشند. براساس گزارش اخیر سازمان ملل، سن برخی از این دختران نوعروس تنها ۱۲ سال است. پژوهشگران نقل می‌کنند که مردی دختر خردسالش را در ازای دو کیسه آرد به شوهر داده است. یکی از کارکنان اداری حماس می‌گوید: «مردم غزه مهربانی خود را از دست داده‌اند. ما سنگدل شده‌ایم.»
در انباری که یک سال پیش در «کری‌ات گات»، شهری اسرائیلی در ۲۰کیلومتری غزه، برای این منظور اختصاص یافت، پرسنل نظامی، ماموران اطلاعاتی، دیپلمات‌ها و امدادگران، هماهنگی‌های مربوط به بازسازی غزه را با طرف اسرائیلی انجام می‌دهند. بااین‌حال، به گفته یک مقام غربی که ماه‌ها در آنجا حضور داشته، شتاب اولیه کار فروکش کرده است. به‌‌رغم صحبت‌های آقای کوشنر درباره ارقام میلیاردی، بودجه پروژه‌های این نهاد بسیار کمتر از حد انتظار بود، چرا که کشورهای کمک‌کننده حوزه خلیج فارس، رفع نیازهای داخلی خود را در اولویت قرار داده‌اند.
اما به گفته مقامات فعال در «کری‌ات گات»، اسرائیل مانع اصلی است. شمار نهادهای امدادرسان در غزه کاهش یافته و به نیروهایی که پنج کشور برای پیوستن به نیروی بین‌المللی ثبات جهت نظارت بر آتش‌بس و خروج اسرائیل پیشنهاد کرده بودند، اجازه ورود داده نشده است. کمیته ملی اداره غزه یعنی نهاد فلسطینی که آن هیات برای جایگزینی حماس تعیین کرده و همچنین ۴۵۰ افسر پلیس فلسطینی که صلاحیتشان تایید شده، همگی در مصر معطل مانده‌اند. مقامات با کنایه می‌گویند که بزرگ‌ترین اقدام این هیات برای مقابله با گرسنگی، راه‌اندازی غذاخوری در «کری‌ات گات» بوده که با هزینه‌ای ۹ میلیون‌دلاری در عرض شش ماه (معادل هزینه حدود ۱۸۰۰ آشپزخانه عمومی در غزه) به کارکنان بوفه رایگان ارائه می‌دهد. یک مقام غربی که مرتب به منطقه سفر می‌کند، می‌گوید: «این هیات همواره در پی خوش‌خدمتی به اسرائیلی‌هاست.»
برخی به تغییرات پس از انتخابات ۲۷ اکتبر اسرائیل امید بسته‌اند، اما بنیامین نتانیاهو حتی در صورت شکست ممکن است ماه‌ها در مقام نخست‌وزیر موقت در قدرت باقی بماند، چرا که احزاب سیاسی ازهم‌گسیخته اسرائیل بر سر تشکیل ائتلاف حاکم با یکدیگر کشمکش خواهند داشت. افزون بر این، نتیجه انتخابات ممکن است به چرخش هرچه بیشتر به سمت راست بینجامد. درخواست‌ها برای «مهاجرت داوطلبانه» فلسطینیان که تعبیری تلطیف‌شده برای اخراج آنان است، رو به افزایش هستند. یکی از نامزدها به نام موشه فیگلین گفته است که هر نوزادی در غزه یک دشمن محسوب می‌شود. حتی نامزدهای میانه‌روتر نخست‌وزیری نیز با این دیدگاه نتانیاهو هم‌نظرند که حماس همچنان باید در هم کوبیده شود.
اسرائیل همچنان مصمم است که این کار را از طریق نظامی انجام دهد. در ماه آگوست، نیکولای ملادنوف، نماینده عالی این هیات در غزه، اسلام‌گرایان را متقاعد کرد تا در ازای عقب‌نشینی اسرائیل، با تحویل سلاح‌های خود موافقت کنند. بخش‌های زیادی از طرح او مبهم بود: آیا حماس پیش از عقب‌نشینی اسرائیل، همزمان با آن، یا پس از آن خلع سلاح می‌شد؟ آیا رقبای فلسطینی حماس نیز خلع سلاح می‌شدند؟ آیا حماس علاوه بر سلاح‌های سنگین، سلاح‌های سبک خود را هم تحویل می‌داد؟ اما حماس از روبه‌رو شدن با این تصمیم‌های دشوار معاف شد، چرا که بنیامین نتانیاهو این طرح و همچنین عقب‌نشینی نیروها را رد کرد. یک مقام اروپایی می‌گوید: حتی اگر حماس به‌طور کامل خلع سلاح شود، اسرائیل باز هم مدعی خواهد شد که آنها یک چاقوی جیبی در اختیار دارند.
دیگران همچنان در تلاش‌اند تا حماس را به سمت مسیری سیاسی سوق دهند. محمد دحلان، فرمانده نظامی پیشین اهل غزه که زمانی با حماس می‌جنگید، با چراغ سبز آقای کوشنر (که با رهبران حماس دیدار داشته است) اکنون هدایت مذاکرات با این گروه را در قاهره بر عهده دارد. مذاکره‌کنندگان می‌گویند که وی توانسته حماس را به پذیرش شروط محمود عباس، رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین، برای شرکت در انتخابات ماه نوامبر متقاعد کند. اسامه الفرا، شهردار پیشین غزه و از متحدان آقای دحلان، مدعی است: ما در تغییر نظر حماس موفق بوده‌ایم. به گفته او، این شروط شامل به رسمیت شناختن اسرائیل و پذیرش توافق‌های پیشین میان فلسطینیان و آن رژیم است. بااین‌حال، این بار ممکن است اسرائیل عامل برهم‌زننده ماجرا نباشد، چرا که انتظار می‌رود آقای عباس به‌دلیل هراس از شکست، انتخابات را لغو کند.
