قدرت جدید آمریکا
محافظ دروازههای مدلهای پیشرو
ترجمه: جواد طهماسبی
اخبار توافق صلح با ایران را شرمآور و نمونهای از افول قدرت آمریکا توصیف میکنند. اما این نتیجهگیری در مورد افول قدرت کاملاً اشتباه است. دولت ترامپ در ۱۲ ژوئن به شرکت آنتروپیک دستور داد تا دسترسی خارجیها به Fable و Mythos، جدیدترین و توانمندترین مدلهای هوش مصنوعی پیشرفته، را مسدود کند. در یک لحظه، همگان فهمیدند که دولت آمریکا میتواند تصمیم بگیرد چه کسی اجازه دارد از مهمترین فناوری جهان استفاده کند. این اختیار آمریکا را قدرتمندتر خواهد کرد.
اقدام دولت در پاسخ به قابلیت فرضی فرار از زندان (jailbreak) مدل Fable بود که میتواند با صدور یک دستور، موانع دفاعی در برابر کاربریهایی مانند هک کردن کامپیوترها یا ساخت سلاحهای بیولوژیک را دور بزند. همچنین این احتمال وجود دارد که دولت میخواسته آنتروپیک مدلها را برای همه خاموش کند و هدف قرار دادن خارجیها در واقع وسیلهای برای رسیدن به هدف بوده است. آنتروپیک مطمئناً همین کار را انجام داده، هرچند ادعا میکند نگرانی در مورد مدل آن اغراقآمیز بوده است. مبنای قانونی این دستور همچنان نامشخص است و بعید بهنظر میرسد که این ممنوعیت دوام داشته باشد.
بااینحال، آنچه اهمیت دارد، نشان دادن این امر است که دسترسی جهانی به بهترین هوش مصنوعی منوط به تصمیم دفتر بیضیشکل خواهد شد. دولت در ماه مارس آنتروپیک را «خطری برای زنجیره تامین» نامید و نشان داد که آماده است شرکتهای پیشرو در هوش مصنوعی را محدود کند. اکنون دولت نشان داد که حاضر است محدودیتها را به کاربران هم تعمیم دهد.
آمریکا باید تصمیم بگیرد که چگونه از این قدرت عظیم جدید استفاده کند. بقیه جهان هم باید تصمیم بگیرد که چه کاری در مورد آن انجام دهد. درحالیکه دنیا برای یک آمریکای غیرقابلاعتماد در همه چیز، از دفاع گرفته تا تجارت، برنامهریزی میکند، اکنون باید با شیوه جدیدی از اسارت در برابر بزرگترین اقتصاد جهان کنار بیاید.
این اولینباری نیست که آمریکا سعی در محدود کردن دسترسی به فناوریهای پیشرو داشته است. این کشور پس از جنگ جهانی دوم، کمک به برنامه تسلیحات هستهای بریتانیا را متوقف کرد. همچنین هنگامی که رمزنگاری مدرن در دهه 1970 ظهور کرد، آمریکا جلوی صادرات را گرفت تا اینکه بعدها مجبور شد بدهبستان میان داشتن متحدان امن و استفاده از اسرار برای تقویت قابلیتهای تهاجمی خود را بپذیرد. عمو سام هنوز هم از به اشتراک گذاشتن بهترین تجهیزات نظامی خود حتی با متحدان نزدیک خودداری میکند. آمریکا جنگنده F-22 را برای خود نگه داشت و متحدان F-35 را دریافت کردند.
بااینحال، کنترل دسترسی به یک فناوری به ماهیت آن و توانایی رقبا در توسعه مستقل آن بستگی دارد. همکاری هستهای با بریتانیا در دهه ۱۹۵۰ پس از آن از سر گرفته شد که بریتانیا فناوری خود را توسعه داد. آمریکا با سایر کشورها از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای ۱۹۶۸ استفاده کرد. روشهای رمزنگاری هم نمیتوانستند برای همیشه محدود بمانند و درنهایت عمومی شدند. بسیاری از کشورها اکنون قادر به حملات سایبری هستند.
هوش مصنوعی پیشرفته پژواکهایی از همه این مثالها را در خود دارد. اگر بهترین مدلها بتوانند زیرساختهای حیاتی را غیرفعال کنند یا به کاربران در ایجاد عوامل بیماریزای آماده برای همهگیری کمک کنند، همانند سلاحهای هستهای برای عموم بسیار خطرناک خواهند بود. اما همانند الگوریتمهای رمزنگاری، اطمینان از اینکه قابلیتهای پیشرفته اختصاصی هرگز کپی نشوند دشوار است. مدلهای وزن باز که هر کسی میتواند آنها را دانلود کند، میتوانند پیشرفت کرده و تکثیر شوند. در امنیت سایبری، یک عدمتعادل کوچک میتواند مزایای بزرگی به همراه داشته باشد. مثلاً اگر مهاجم نسخه ۵ را داشته درحالیکه مدافع در نسخه ۴ گیر کرده باشد و مدل بهتر فقط یک آسیبپذیری دیگر را کشف کند، طرف ضعیفتر به خطر میافتد. از آنجا که هوش مصنوعی در سختافزارهای نظامی هم تعبیه شده، ممکن است روند مشابهی در میدان نبرد اتفاق بیفتد.
بااینحال، آمریکا منافع اقتصادی زیادی در رهبری هوش مصنوعی و فروش فناوری خود به خارجیها دارد. بسیاری از کارکنان آنتروپیک آمریکایی نیستند، بنابراین از این ممنوعیت آسیب دیدند. توقف تحقیقات هوش مصنوعی در بهترین آزمایشگاه آمریکا نوعی خودزنی خواهد بود. همچنین این شرکت میگوید که ۸۰ درصد از مصرفکنندگان آن در خارج از کشور هستند. با رونق گرفتن فناوری آمریکا در دهه گذشته، پرداختهای اروپا به آمریکا برای محصولات مالکیت معنوی پنج برابر شده است. آمریکا نباید به بقیه جهان دلیلی برای همکاری با چین بدهد که دومین قدرت برتر هوش مصنوعی در دنیا بهشمار میرود.
این امر ممکن است به بروز سلسلهمراتب دسترسی منجر شود: بهترین قابلیتها از سوی آمریکا به دقت محافظت میشوند تا در حملات سایبری و قابلیتهای نظامی برتری ایجاد شود. بهترین جایگزینهای بعدی در دسترس متحدان قرار میگیرند (معادل F-35 در حوزه نظامی). و یک مدل نهچندان کامل به جهان فروخته میشود، آنهم با بهترین اقدامات احتیاطی ایمنی که سازندگان آن میتوانند طراحی کنند.
چنین آیندهای برای متحدان آمریکا که به هیچ وجه توانایی رقابت با امثال آنتروپیک را ندارند، ناخوشایند خواهد بود. آنها در حال حاضر در برابر چانهزنیهای آقای ترامپ در مورد تجارت، اتحادها، سیستم دلار و موارد دیگر آسیبپذیرند. هوش مصنوعی میتواند به مهمترین اهرم در این زمینه تبدیل شود. البته برخی از این وابستگیها دوطرفه است: آمریکا به ماشینهای لیتوگرافی هلندی و کارخانههای تایوانی نیاز دارد. و خارجیها همیشه میتوانند از آنتروپیک یا اوپن ایآی (OpenAI) دوری کنند و به جایگزینهای خوب و آزاد روی آورند.
بااینحال، اجرای الگوها به قدرت محاسباتی فراوانی نیاز دارد که آمریکا شاید ۱۵ برابر بیشتر از اروپا از آن برخوردار است. به علاوه سرمایهگذاری مداوم بسیار بیشتری مورد نیاز است. اگر اسپیسایکس که قیمت سهام آن پس از عرضه اولیه در ۱۲ ژوئن افزایش یافته، چشمانداز خود را در مورد مراکز داده در فضا محقق کند، بعید است که این شکاف از بین برود. «اروپا ۲۰۳۱» که مقالهای بدبینانه در مورد آینده هوش مصنوعی است، وضعیت اروپا را بهعنوان یک برده تصور میکند، زیرا امنیت سایبری، دفاع و بخشهایی از اقتصاد آن به محاسبات و مدلهای آمریکایی وابسته میشود.
بسیاری از کشورها به این نتیجه خواهند رسید که بیش از هر زمان دیگری به آمریکا نیاز دارند. البته، آنها هنوز میتوانند موقعیت چانهزنی خود را تقویت کنند. توان محاسباتی آنقدر کمیاب است که ساخت مراکز داده تقریباً در هر جایی منطقی بهنظر میرسد، اما کشورها هیچ درکی از آنچه در معرض خطر است نشان نمیدهند. تقاضا برای اتصالات شبکه جدید در بریتانیا در هفت ماه منتهی به ژوئن 2025 از 41 به 125 گیگاوات افزایش یافت که بیش از دو برابر تقاضای برق در اوج مصرف است. همزمان، شرکت اوپن ایآی در ماه آوریل یک پروژه مرکز داده را در آنجا متوقف و دلیل آن را مقررات و انرژی پرهزینه عنوان کرد.
انرژی بیشتر، برنامهریزی آسانتر و قوانین سهلگیرانهتر برای مدلسازان در سراسر اروپا مفید خواهد بود. در شرق آسیا، تایوان، ژاپن و کره جنوبی باید بهجای کپی کردن تلاشهایشان با هم یکپارچه شوند. همه باید از وعدههای دروغین دولت برای هدایت سرمایهگذاریها اجتناب کنند. هدف نباید حمایتگرایی باشد، بلکه باید اطمینان حاصل شود که آمریکا تنها اقتصادی نباشد که زیستبوم هوش مصنوعی در آن بتواند رشد کند. همانند تجارت و دفاع، راه مقابله با چرخش معاملاتی عمو سام، ناله کردن در مورد اتحادها نیست، بلکه ایجاد قدرت است.
