رمان کلاسیک انگلیسی در چین

«خواننده، من با او ازدواج کردم» این جمله معروف، برای مقامات چینی مثل یک موسیقی دلنشین است. از ماه سپتامبر، خواندن «رمان تربیتی» اثر شارلوت برونته، مربوط به دوران ویکتوریا، برای هر دانش‌آموز چینی در دبیرستان اجباری شده است. دولت مشتاق افزایش نرخ ازدواج و بچه‌دار شدن و نگران افزایش تقاضای طلاق زنان است. حزب کمونیست اعتقاد دارد که قهرمان مستقل داستان، خانم ایر، که قبل از ازدواج و به دنیا آوردن یک پسر، دو پیشنهاد ازدواج را رد می‌کند، نکته‌ای برای آموزش به جوانان چینی دارد.

براساس برخی برآوردها، ممکن است جمعیت 4/ 1 میلیاردنفری چین تا سال ۲۰۵۰، ۲۵۰ میلیون نفر کاهش یابد. ازاین‌رو، حزب حاکم که زمانی محدودیت‌های سخت‌گیرانه‌ای بر زادوولد اعمال کرده بود اکنون تلاش‌های خود را برای ایجاد «جامعه‌ای دوستدار فرزندآوری» شدت بخشیده، هرچند در این زمینه چندان موفق نبوده است. در نیمه نخست سال ۲۰۲۶، نرخ ازدواج 5/ 7 درصد کاهش یافت، درحالی‌که نرخ طلاق 9/ 3 درصد افزایش داشت. سال گذشته، آمار تولدها به پایین‌ترین سطح تاریخی خود رسید: کمتر از نصف تعداد ثبت‌شده در یک دهه پیش از آن. در ماه ژوئن، دولت کارزاری دوماهه برای برخورد با میکرودرام‌ها (سریال‌های بسیار کوتاه) آغاز کرد. آثاری که مروج «پول‌پرستی» و «ارزش‌های تحریف‌شده در باب ازدواج» هستند. این ویدئوهای کوتاه که بسیار پرطرفدارند اغلب داستان‌هایی عجیب‌وغریب یا خیالی را روایت می‌کنند. ازجمله در ژانر محبوب «مدیران عامل مستبد» (badao zongcai) که در آنها مدیرانی مقتدر، دل زنان فقیر را می‌ربایند و زندگی‌شان را دگرگون می‌کنند. این نوع آثار، به‌ویژه برای کسانی جذاب‌اند که فکر می‌کنند در چین امروز، ارتقای جایگاه اجتماعی و تحرک طبقاتی بسیار دشوارتر شده است.

پس چرا «جین ایر» را تبلیغ می‌کنند؟ برخی از مفسران در رسانه‌های اجتماعی آن را نمونه اولیه‌ای از «بادائو زونگ‌کا» می‌نامند. در کتاب، خانم ایر، یک معلم سرخانه از خانواده‌ای فقیر، قلب کارفرمای ثروتمند خود، ادوارد روچستر را تسخیر می‌کند. رفتار آمرانه و دمدمی‌مزاج او با کلیشه مدیرعامل در ویدئوهای کوتاه مطابقت دارد. اما به‌تازگی ستونی در روزنامه رسمی پکن دیلی، این نکته را روشن می‌کند: «جین معتقد است که عشق باید براساس برابری معنوی بنا شود، نه براساس جایگاه اجتماعی، ثروت یا ظاهر. تنها زمانی که دو نفر واقعاً یکدیگر را دوست داشته باشند می‌توانند به خوشبختی واقعی دست یابند.» به نوشته روزنامه پکن دیلی، برخی والدین معترض‌اند که چرا دانش‌آموزان نوجوان باید کتابی را بخوانند که تا این حد بر محور عشق می‌چرخد. بااین‌حال، رمان جین ایر جایگاهی عمیق در حافظه ادبی چین دارد. نخستین ترجمه آن در سال ۱۹۱۷ منتشر شد. همچنین، یکی از اقتباس‌های سینمایی این اثر، از نخستین فیلم‌های غربی بود که پس از مرگ مائو در سال ۱۹۷۶ در چین به نمایش درآمد. شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، نیز در سال ۲۰۱۵ و در جریان سفرش به بریتانیا به این کتاب اشاره کرد. همین هفته نیز نسخه‌ای موزیکال از آن در پکن به اجرا درآمد. جین ایر در نگاه مردم عصر ویکتوریا زنی جسور و سرکش به‌نظر می‌رسید، اما او تفاوت بسیاری با فمینیست‌های امروزی چین دارد. کسانی که شی جین‌پینگ آنها را تهدیدی برای فرزندآوری می‌داند.