کمک به کودک، نه به یک سخت‌پوست
بلوغ فکری طرفداران نوع‌دوستی موثر
ترجمه: جواد طهماسبی
بودا، عیسی و مو تزو در میان فقرا می‌زیستند و همگان را به شفقت و همدلی فرا می‌خواندند. نخستین طرفداران مکتب فایده‌گرایی در بریتانیا همزمان با تلاش برای لغو برده‌داری و دستیابی زنان به حقوق برابر، مدافع سرسخت برابری انسان‌ها بودند. شاید برای خوانندگان هموطن من در نشریه اکونومیست عجیب باشد که بشنوند «نوع‌دوستان موثر» (Effective Altruists) اکنون بزرگ‌ترین ایده قرن را مطرح کرده‌اند. آیا منظور شما همان کسانی است که می‌توانند به دنیای پرآشوب و نابسامان ما بنگرند و اعلام کنند: ما باید میگوها را نجات دهیم؟
آنچه در نوع‌دوستی موثر خوب است جدید نیست و آنچه جدید است خوب نیست. بااین‌حال، برخی از طرفداران نوع‌دوستی موثر بر هوش مصنوعی تسلط دارند و این مسئله‌ای برای همه ماست. سال‌هاست که با نگرانی، روند رشد «نوع‌دوستی موثر» را زیر نظر داشته‌ام. من ریاست مرکز اخلاق دانشگاه استنفورد را بر عهده دارم و ما برنامه‌های متعددی را اجرا می‌کنیم تا به متخصصان حوزه فناوری کمک کنیم درباره پیامدهای اجتماعی آنچه می‌سازند عمیق‌تر بیندیشند. بخشی از چالش ما، برقراری ارتباط با دانشجویانی است که فقط به‌دنبال ثروتمند شدن هستند، اما گاهی اوقات تعامل با «نوع‌دوستان موثر» که سودای نجات جهان را در سر دارند از این هم چالش‌برانگیزتر است. جاه‌طلبی اخلاقی عالی و قضاوت عادلانه مهم‌تر است. اگر به یک تالار گفت‌وگوی نوع‌دوستی موثر سر بزنید ادعاهای زیادی در مورد اهمیت تمدن خواهید دید که اغلب در قالب مجموعه‌ای از اصطلاحات ریاضی ارائه می‌شوند. چیزی که نخواهید دید به‌کارگیری عقل سلیم در مورد چگونگی کارکرد جهان یا تاثیر سیاست‌ها بر زندگی واقعی مردم است. احتمالاً هنگام خروج از تالار گفت‌وگوی نوع‌دوستی موثر به این فکر نمی‌کنید که می‌خواهید یک نوع‌دوست موثر از فرزندانتان مراقبت کند. نگرانی من نوع‌دوستان موثری هستند که بیش‌ازحد به قهرمان بودن وابسته می‌شوند. یکی از کتاب‌های محبوب انتشارات نوع‌دوستی موثر به نام «آنچه ما به آینده مدیونیم» نوشته ویل مک‌آسکیل، به شما می‌گوید که «می‌توانید مسیر تاریخ را شکل دهید» و توضیح می‌دهد که چگونه «جامعه جهانی را ساختارمند کنید». اما اگر پاورقی‌های مربوط به کمک به بهبود تغییرات اقلیمی که کتاب آن را «بسیار مقرون بهصرفه» می‌نامد بررسی کنید، ممکن است از میزان سستی حدس و گمان کتاب و بی‌کیفیتی تحقیقات آن شگفت‌زده شوید. موسسه خیریه GiveWell را که در زمینه فقرزدایی فعالیت می‌کند در نظر بگیرید. شعار تبلیغاتی صفحه اول این موسسه این است که کمک‌های مالی‌اش جان بیش از ۳۴۰ هزار نفر را در کشورهای فقیر نجات خواهد داد. وقتی محاسبات GiveWell را ارزیابی می‌کنید می‌بینید که آنها بسیاری از عوامل منفی شناخته‌شده برای اقتصاددانان توسعه را حذف کرده‌اند. اعداد GiveWell همچنین مرگ‌ومیر واقعی را حذف می‌کنند. برای مثال، یک موسسه خیریه برتر GiveWell که در شمال نیجریه پول نقد توزیع می‌کند گزارش داد که یکی از راهزنان مسلح که با کارکنان آن روبه‌رو شده بود هنگام جست‌وجوی پول نقد دو نفر را کشته است. این مرگ‌ومیرها در محاسبات «کل جان‌های نجات یافته» GiveWell به‌عنوان «منهای دو» محاسبه نمی‌شوند، درحالی‌که طبق منطق خود موسسه خیریه در مورد مقرون بهصرفه بودن، باید این‌طور باشد.
نوع‌دوستان موثر گفته‌های شوم و تهدیدآمیز را دوست دارند. چیزی که معمولاً دوست ندارند پاسخگویی است. GiveWell ممکن است امسال یک میلیارد دلار اعطا کند، اما هرگز ادعای «نجات جان‌ها»ی خود را در یک مجله داوری‌شده از سوی همتایان منتشر نکرده است و به‌نظر می‌رسد افرادی که هدف کمک‌های مالی آن قرار می‌گیرند در صورت بد پیش رفتن اوضاع، حق چندانی برای جبران ندارند. گاهی اوقات از خود می‌پرسم که آیا نوع‌دوستان موثر به این دلیل این‌قدر در مورد آینده بلندمدت صحبت می‌کنند که می‌دانند مدت‌ها قبل از اینکه اشتباهشان ثابت شود خواهند مرد؟
نوع‌دوستی موثر ممکن است به‌عنوان یک جنبش منسجم در حال پایان باشد. سم بنکمن-فرید، نابغه ارزهای دیجیتال طرفداری بود که به‌طور کامل به شعار خود مبنی‌بر انجام بیشترین کار نیک با منابع موجود عمل کرد. او به‌طور کاملاً منطقی دیگران را به‌عنوان منابعی برای استفاده می‌دید و اکنون به‌دلیل کلاهبرداری به 25 سال زندان فدرال محکوم شده است. رهبران قدیمی نوع‌دوستی موثر که دور او جمع شده بودند به‌دلیل قضاوت‌های نادرست مداوم خود بی‌اعتبار شده‌اند (همان‌طور که تایلر کوئن، اقتصاددان، گفت که چگونه می‌توانیم به پیش‌بینی‌های آنها در مورد آینده بشریت اعتماد کنیم، درحالی‌که آنها حتی نمی‌توانستند خطرات آقای بنکمن-فرید را برای سازمان خودشان ببینند؟). باهوش‌ترین دانشجویان من اکنون نوع‌دوستی موثر را کمی خجالت‌آور می‌دانند.
اگر دوران اوج این جنبش رو‌به پایان باشد میراث آن به‌تمامی منفی نخواهد بود، چرا که حامیان اصلی «نوع‌دوستی موثر» اکنون در مجامع عمومی، منطقی‌تر و پخته‌تر سخن می‌گویند و بخشی از سرمایه‌شان نیز صرف تامین بودجه علوم پایه و بهداشت عمومی می‌شود، آن هم درست در وضعیتی که دولت‌ها در حال کاهش بودجه این حوزه‌ها هستند.
بااین‌حال، آنچه اکنون واقعاً اهمیت دارد نوع‌دوستان موثری هستند که هوش مصنوعی را می‌سازند. مرام آنها همیشه در سیلیکون‌ولی خوب جواب داده است. بسیاری از نوع‌دوستان موثر به شرکت‌های بزرگ فناوری، به‌ویژه آزمایشگاه‌های پیشگام هوش مصنوعی مانند آنتروپیک پیوسته‌اند. هوش مصنوعی قدرتمند است و درک کمی از آن وجود دارد. برای هدایت آینده آن، هیچ چیز نمی‌تواند جایگزین قضاوت خوب شود. افراد با قضاوت خوب، خطرات خودفریبی و تفکر گروهی را می‌دانند. آنها می‌خواهند پاسخگو باشند، زیرا می‌خواهند ارتباط خود را با واقعیت حفظ کنند. آنها به قوانین و نهادهایی که برای مهار غرور انسان تکامل یافته‌اند احترام می‌گذارند. آیا نوع‌دوستان موثر در هوش مصنوعی قضاوت خوبی دارند؟ مشکلات ایمنی اخیر شرکت آنتروپیک از سوی گروه‌هایی در حال بررسی است که با دوستان و خانواده رئیس در زمینه هوش مصنوعی ارتباط نزدیک دارند. نویسنده اصلی «قانون اساسی» اخلاقی کلود آنتروپیک مدت‌ها درگیر نوع‌دوستی موثر است. تا آنجا که من می‌بینم، نیروهای خارجی زیادی وجود ندارند که انتخاب‌های چنین افرادی را بررسی کنند. اینکه آیا آنها درک واقعی از امور انسانی و زندگی انسان‌ها دارند یا خیر، ممکن است به‌زودی مشخص شود.
امید من همچون همیشه به دانشجویانم است. آنها بسیار تحسین‌برانگیزند، چرا که می‌خواهند از استعدادهای خود برای بهبود جهان بهره بگیرند. به آنها می‌گویم کار را با زندگی در میان همان مردمی آغاز کنند که قصد یاری‌رساندن به آنها را دارند. سپس باید به تخصص عمیق دست یابند و بیندیشند که اگر طرحی هوشمندانه به بیراهه برود چه پیامدهای انسانی به بار خواهد آورد. برای کسب تجربه‌ای ملموس از زندگی، شاید بد نباشد وارد سیاست محلی شوند یا راهنمای کودکی از همسایگانشان باشند که با دشواری‌هایی دست‌وپنجه نرم می‌کند.
احتمالاً برای نوع‌دوستان موثر حوزه هوش مصنوعی دیگر خیلی دیر شده است که دست به چنین اقداماتی بزنند. میراث نهایی جنبش آنها شاید واقعاً با معیار جان انسان‌ها سنجیده شود، اما نه آن‌طور که خودشان تصور می‌کردند.
دیدگاه تان را بنویسید