اقتصادهای ثروتمند شرق آسیا

رونق هوش مصنوعی آمریکا اقتصادهای ثروتمند شمال شرقی آسیا را به‌شدت تحت تاثیر قرار داده است. به لطف فروش فزاینده تراشه‌ها و سرورهای مراکز داده، تولید در تایوان با سرعت سالانه 14 درصد رشد می‌کند. سود عملیاتی تولیدکنندگان تراشه‌های حافظه در سال گذشته در کره جنوبی بیش از 500 درصد افزایش یافت. حتی ژاپنِ کم‌رونق نیز از این امر سود می‌برد، هرچند مدت‌ها پیش جایگاه خود را به‌عنوان تولیدکننده برتر تراشه در جهان از دست داده بود. هر سه کشور در سال 2025 از صادرات بی‌سابقه و مازاد حساب جاری برخوردار بودند.

بااین‌حال، رونق صادرات این منطقه داستان مهمی را در بقیه اقتصاد آن پنهان می‌کند. به غیر از بخش‌های فناوری پیشرفته، آسیای ثروتمند شمال شرقی در حال صنعت‌زدایی است. رقابت شدید از سوی چین، همراه با افزایش تخصص در تراشه‌ها، الگوی اقتصادی مبتنی بر طیف وسیع‌تری از صادرات تولیدی را مختل کرده است. الگویی که به رونق منطقه در دهه‌های 1980 و 1990 کمک کرده بود. شمال شرقی آسیا حتی با وجود رونق اقتصادی به‌طور فزاینده‌ای به اصلاحات نیاز دارد.

مونتاژکار روبه‌ رشد

روابط چین با همسایگان ثروتمندش در چند سال گذشته دگرگون شده است. چین زمانی قطعات با ارزش بالا را از شمال شرقی آسیا وارد می‌کرد و بر مونتاژ نهایی کم‌ارزش تمرکز داشت. اکنون این کشور در کل زنجیره تامین رقابت می‌کند. مازاد طولانی‌مدت کالاهای تایوان با سرزمین اصلی امسال به کسری تبدیل شد، همان‌طور که کره جنوبی سال‌ها پیش این اتفاق را تجربه کرد (هرچند در چند ماه گذشته صادرات تراشه کره‌ای آن را دوباره به حالت مازاد بازگردانده است). تایوان، کره جنوبی و ژاپن باید همزمان با صنعتی‌زدایی اصلاحاتی انجام دهند. در ژاپن، کسری دوجانبه با چین به اعماق جدیدی رسیده و در اوایل امسال رکورد زده است. صنایع مختلف از خودروسازی گرفته تا مواد شیمیایی زیر فشار شدید هستند. همانند آنچه در غرب روی می‌دهد، این تصور که تولیدکنندگان داخلی با کالاهای تولیدشده به وسیله شرکت‌های یارانه‌بگیر چینی رقابت می‌کنند، به احساسات حمایت‌گرایانه دامن می‌زند.

تخصص در تراشه‌ها یک تحول قابل‌درک است که بلوغ این اقتصادها را نشان می‌دهد. بااین‌حال، این تمرکز خاص، شکنندگی نیز ایجاد می‌کند. چرخه سخت‌افزار فناوری به‌طور چشمگیری بی‌ثبات است و فرازونشیب‌های آن به‌طرزی فزاینده‌ بر اقتصادهای منطقه تاثیر می‌گذارد. همچنین، زنجیره تامین فناوری برای نهاده‌های حیاتی و تقاضای کاربر نهایی به‌شدت بر آمریکا و چین متکی است. براساس شاخص تمرکز سبد صادرات، شمال شرقی آسیا 73 درصد بالاتر از میانگین کشورهای ثروتمند قرار می‌گیرد و این تمرکز از سال 2019 به بعد افزایش یافته است. این امر منطقه را به‌طور خطرناکی در معرض اعمال سیاست حمایت‌گرایی از سوی هر یک از ابرقدرت‌ها قرار می‌دهد.

همان‌طور که دیوید ریکاردو گواهی می‌دهد، تخصص‌گرایی هیچ اشکالی ندارد. اما اگر اقتصادهای ثروتمند شرق آسیا قدرت عظیم صادرات تراشه خود را با اقتصادهای داخلی پویا همراه کنند، وضعیتی بهتر خواهند داشت. مشکل این است که تقاضای داخلی بسیار پایین است که خود تا حدی میراث ساختارهای اقتصادی منسوخ‌شده‌ای است که مصرف را پایین نگه می‌دارند تا صادرات را بیش از هر چیز دیگری ارتقا دهند.

زمان آن رسیده است که این سیستم‌های قدیمی را از بین ببریم. بازارهای کار دولایه، اشتغال را برای افراد داخلی که اغلب برای صادرکنندگان بزرگ کار می‌کنند تضمین کرده‌اند، درحالی‌که جریمه‌های دستمزدی و بی‌ثباتی را برای همه افراد دیگر اعمال می‌کنند. آزاد کردن بازارهای کار، تطابق کارگران و شرکت‌ها را بهبود می‌بخشد و دستمزدهای واقعی را افزایش می‌دهد. نظام‌های بازنشستگی در کشورهای صادرکننده به کارکنان توجه دارند، اما در سایر کشورها خساست به خرج می‌دهند و این موضوع باعث می‌شود این منطقه با بالاترین نرخ فقر نسبی در میان سالمندان در جهان ثروتمند مواجه باشد. اگر حداقل درآمد بالا رود، هزینه‌کردهای کل نیز افزایش می‌یابد. تایوان ارز ضعیف را مهندسی کرده است و کره جنوبی و ژاپن تخصیص اعتبار را بر عهده دولت گذاشته‌اند. لازم است مهندسی مالی کمتری صورت گیرد تا منابع به سمت شرکت‌هایی هدایت شوند که به بهترین شکل از آنها استفاده می‌کنند.

آسیای شمال شرقی باید اجازه دهد تولیدکنندگان ورشکسته به مرگ طبیعی بمیرند. حمایت از شرکت‌های قدرتمندی مانند TSMC و سامسونگ الکترونیکس که برای رقابت به یارانه‌های هنگفت نیاز ندارند باید متوقف شود. کشورهای آسیای شرقی نمی‌توانند از وابستگی به بازارهای دو اقتصاد بزرگ جهان یعنی آمریکا و چین اجتناب کنند، اما می‌توانند موانع تجاری دیگر را از بین ببرند. برخی از این موانع محلی هستند. کدورت‌های به‌جامانده از دوران استعمار باعث می‌شود که کره جنوبی و ژاپن هنوز توافق‌نامه تجارت آزاد دوجانبه نداشته باشند. کره جنوبی باید به پیمان تجاری درجه یک CPTPP به رهبری ژاپن بپیوندد.

این خطر وجود دارد که دولت‌های وحشت‌زده از شوک چین در منطقه سیاست‌های صنعتی تهاجمی را دو برابر کنند. کره جنوبی وعده ۵۳۰ میلیارد دلار یارانه برای تولید تراشه داده است و تاکایچی سانای، نخست‌وزیر ژاپن، بر سرمایه‌گذاری دولتی در ۶۱ کالای «راهبردی» نظارت دارد. استفاده از قدرت دولت برای ترویج صادرات برای این اقتصادها زمانی موفقیت‌آمیز بود که آنها فقیر بودند و سعی می‌کردند به غرب برسند. این رویکرد در مکان‌هایی که از قبل ثروتمند هستند جواب نمی‌دهد. دو برابر کردن صادرات، شمال شرقی آسیا را فقیرتر می‌کند و در معرض آسیب بیشتری قرار می‌دهد. در مقابل، بهترین وضعیت اقتصادی برای منطقه این است که در داخل پویاتر و در خارج متنوع‌تر شود.