ابرقدرت انرژیهای تجدیدپذیر جهان
لحظه رهبری اقلیمی چین فرا رسیده است
صد سال از حالا، زمین در چنگال یک آخرالزمان زیستمحیطی گرفتار شده است. هاگهای جهشیافتهای که انسانها -بهطور مشخص، یک چوببُر سابق بداقبال به نام «ویک»- آزاد کردهاند، باعث شدهاند سیاره زیر سلطه قارچهای غولپیکر صورتی شکارچی برود. اقدامهای قاطع لازم است. خوشبختانه، دو خرس مهربان حاضرند با فناوری پیشرفتهای مناسب، این آینده بیشازحد قارچی را مهار کنند: عامل «تصفیه هاگ» زیستمهندسیشده، پهپادهای بذرپاش و یک توپ لیزری که با انرژیهای تجدیدپذیر کار میکند. بااینحال، دستورکار اقلیمی چین صرفاً درباره حفاظت از مردم نیست. این کشور یک فرصت عظیم اقتصادی و ژئوپلیتیک میبیند. نصب انرژیهای تجدیدپذیر با نرخی که با کل جهان برابری میکند یا از آن پیشی میگیرد، بهعنوان موتور حیاتی رشد درک میشود. صادرات آنها فرصتی است برای تقویت «قدرت نرم» از طریق کمکهای فنی و هماهنگی دیپلماتیک. این روند میتواند به دسترسی بیشتر به منابع طبیعی، وزن بیشتر در مذاکرات بینالمللی و حتی مکانهای بیشتری برای پایگاههای نظامی بینجامد. اقدام اقلیمی با دغدغههای امنیت انرژی و امنیت غذایی همراستاست. بخش بزرگی از این اقدامات میتواند به زیان رقیب اصلی چین تمام شود. در جهانی که چین و آمریکا بر سر انواع برتریها با یکدیگر رقابت میکنند، حوزه اقلیم جایی است که چین در آن دست بالا را دارد؛ بهویژه پس از آنکه رویکرد دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، ضعف و عقبماندگی ایالاتمتحده را آشکار کرده است. اینها خط داستانی «خرسهای بونی: تولدی دوباره در آینده» است؛ یازدهمین قسمت از مجموعه محبوب انیمیشنهای چینی که در ژانویه ۲۰۲۵ اکران شد. این اثر در خوشبینی و دامنه پیام زیستمحیطیاش، از بسیاری از آثار فرهنگی مورد تایید دولت چین متمایز است. وضوح زیرمتن هم چشمگیر است. «ویک» -کچل، میانسال و سردرگم- میتواند نمادی از یک غربی تلقی شود. «بریار» و «برمبل»، قهرمانان داستان، خرسهای سیاه آسیایی جسوری هستند (هرچند به دلیلی سیاه نیستند) که از نظر فرهنگی بهروشنی کدگذاری چینی دارند. فیلم انگار میگوید: اقدامات دیگران بحران زیستمحیطی فوری ایجاد کرده است. فناوری راهحل است. و چین پیشگام است. این پیام طنینانداز میشود. چین در حال ساخت و بهکارگیری ظرفیت انرژیهای تجدیدپذیر در مقیاسی است که تصورش دشوار است. این استقرار اکنون در مرکز گسترش عرضه برقِ مورد نیاز اقتصاد چین قرار دارد و آنقدر پیش رفته که به نظر میرسد انتشار دیاکسیدکربن این کشور یا در آستانه اوجگیری است یا بهتازگی به اوج رسیده. نوآوری، صرفههای مقیاس و رقابت بیامان همراه با این رونق باعث شده هزینه پنلهای خورشیدی، باتریها و توربینهای بادی سقوط کند. در نتیجه، مردم «جنوب جهانی» -جایی که بیشترین انتشار دیاکسیدکربن از آن میآید- بیشازپیش قادر به تامین برق ارزان هستند. این وضعیت یک چرخه فضیلتمند را ممکن میکند. هرچه کشورهای دیگر با هزینه کمتر در رشد بدون سوختهای فسیلی سرمایهگذاری کنند، به نفع صنعت چین است. موفقیت دومین اقتصاد بزرگ جهان هرچه بیشتر با سطح بلندپروازی جهانی برای مقابله با بحران اقلیم همسو میشود.
مزیت پیشگامی بزرگ
در موضوع تغییرات اقلیمی، چین سطحی از اختیار و اثرگذاری دارد که هیچ کشور دیگری به آن نمیرسد. صرفاً بهدلیل اندازه عظیم انتشارهایش، از معدود کشورهایی است که میتواند تنها با اقدامات داخلی خود، ضربه معناداری به انتشارهای جهانی وارد کند. و صنعت انرژیهای تجدیدپذیرش اکنون توان بیرقیبی به آن داده تا کشورهای دیگر را نیز توانمند و به این مسیر ترغیب کند. این کشور انگیزههای قدرتمندی برای اقدام دارد. هرچند ثروت، ظرفیت حکمرانی و توان فناورانه باعث میشود چین از بسیاری کشورها بهتر بتواند با افزایش دما سازگار شود، اما درعینحال بهشدت در معرض تهدید است. این کشور بهطور ویژهای در برابر خطرات بالا آمدن سطح دریا و تشدید خشکسالیها و موجهای گرما آسیبپذیر است (دما در چند سال گذشته بهسرعت افزایش یافته است؛ نمودار ۱). دفع این تهدیدها میتواند منبعی برای مشروعیت سیاسی شی جینپینگ، رهبر چین، باشد. در زمینه «چالشهای بیسابقه برای جان، دارایی، امنیت و توسعه اجتماعی-اقتصادی مردم»، مرکز ملی راهبرد تغییرات اقلیمی و همکاریهای بینالمللی چین به اکونومیست گفت که «سازگاری فعالانه با تغییرات اقلیمی به وظیفهای واقعی و فوری تبدیل شده است».
