تخریب خانه
خشمگین از استانداردهای پایین ساختمانسازی
وقتی استیونشی در ماه دسامبر کلید آپارتمان جدید یک میلیوندلاری خود در شمال شانگهای را تحویل گرفت اوضاع اصلاً درست نبود. دیوارها انحراف داشتند. کاشیهای بالکن بهدرستی نصب نشده بودند. پریزها اتصال برق نداشتند، اما آینه حمام داشت و وقتی آن را لمس کرد دچار برقگرفتگی شد.
او و صدها نفر از همسایگانش در ماه ژانویه گرد هم آمدند تا اصرار کنند که شرکت قدرتمند دولتی در حوزه املاک و مستغلات چاینا ریسورسز (China Resources) باید مشکلات آشکار را حل کند. حدود ۲۰۰ صاحبخانه عصبانی ساعتها در مقابل یک دفتر دولتی محلی تجمع کردند و پلیس نیز در کنارشان بود. آقای شی میگوید: «احساس میکنم فریب خوردهام.»
او خاطرنشان میکند که این پروژه یکی از محبوبترین پروژهها در شانگهای بوده است که شاید سالمترین بازار املاک چین را دارد. به گفته او «اگر این اتفاق میتواند اینجا بیفتد در هر جای دیگری هم ممکن است رخ دهد.»
چین در واقع مشکلات گسترده و دیرینهای با خانههای گرانقیمت اما بیکیفیت خود دارد. دولت در سال ۲۰۱۶ برای قیمتی که توسعهدهندگان میتوانستند برای هر مترمربع دریافت کنند سقف تعیین کرد و باعث شد که سازندگان از زیر بار مسئولیت شانه خالی کنند. دو سال بعد، یکی از مدیران اجرایی یکی از بزرگترین توسعهدهندگان کشور خانههایی را که در آن زمان وارد بازار میشدند بهعنوان بدترین خانههایی توصیف کرد که تاکنون ساخته شدهاند. سپس اوضاع بدتر شد. دولت مرکزی در سال ۲۰۲۰ دسترسی توسعهدهندگان به بودجه را محدود کرد و بحرانی برپا شد.
سرمایهگذاری، ساختوساز، فروش خانه و قیمتها همگی سقوط کردند. منابع جمعآوریشده از سوی توسعهدهندگان در سال ۲۰۲۵ از جمله تامین مالی با اوراق قرضه معادل نصف وجوه جمعآوریشده در سال ۲۰۲۱ بود. سهم مسکن از سرمایهگذاری داراییهای ثابت ملی از ۱۹ درصد در سال ۲۰۲۰ به ۱۱ درصد کاهش یافت.
یکی از پیامدهای بحران بودجه این بوده است که توسعهدهندگان نتوانستهاند ساخت میلیونها خانهای را به پایان برسانند که خریداران قبلاً پول آنها را پرداخت کردهاند. به نظر میرسد بسیاری از شرکتهایی که به ساختوساز ادامه میدهند هزینههای مصالح را به طرز چشمگیری کاهش دادهاند و کارگران کمتر و کمتجربهتری را استخدام میکنند.
در همین حال، دیوانسالاران محلی در سراسر کشور به توسعهدهندگان اصرار کردهاند که باید کلیدهای آپارتمانها را بهموقع تحویل دهند و با اعمال مهلتهای فشرده آنها را به رعایت کمتر استانداردها وسوسه میکنند. توجه مقامات کشوری قابلدرک است، زیرا وقتی خانوارها برای خانههایی پول پرداخت میکنند که نمیتوانند در آنها زندگی کنند احتمال بروز مشکلات اجتماعی بالا میرود.
وضعیت دشوار آقای شی را میتوان با تقلای شرکتها برای تکمیل خانهها با بودجههای محدود توضیح داد. آقای شی احساس میکند که به یک کارگر بدون حقوق برای شرکت چاینا ریسورسز تبدیل شده است که وظیفه تکمیل پروژه توسعه آنها را بر عهده دارد.
این شرکت میپذیرد که همه ساختمانهایش به اندازه کافی خوب نیستند و بنابراین به آقای شی و بسیاری از خانوادههای دیگر دو سال فرصت داده است تا درخواست بازسازی واحدهایشان را مطرح کنند. پس از آن، شرکت از هرگونه مسئولیتی برای انجام چنین کاری شانه خالی خواهد کرد. بنابراین صاحبان خانه مجبور شدهاند بازرسان شخص ثالث را استخدام کنند تا ببینند آیا خانههایشان مشکلات پنهانی دارد یا خیر. آقای شی تاکنون ۸۰ نقص را در خانهاش شناسایی کرده است و خانههای برخی از همسایگانش به بیش از ۲۰۰ مورد تعمیر
نیاز دارند.
ساختوسازهای بیکیفیت فقط مشکل خریداران ناامید مسکن نیست. این مشکل همچنین باعث میشود مردم در مورد خرید آپارتمانهای نوساز تجدیدنظر کنند و در نتیجه چشمانداز بهبود بازار مسکن تیره میشود. هیچ آمار رسمی در مورد شکایات خریداران وجود ندارد، اما نارضایتی آنها به یک امر بدیهی تبدیل شده است. بنابراین، مردم چین ترجیح میدهند خانههای از قبل ساختهشده موجود را خریداری کنند تا خانههایی که ممکن است ناقص یا بد ساخته شوند.
کمتر از یکچهارم فروش سال گذشته مربوط به خانههای نوساز بود که نسبت به فروش در سال 2022 تا نصف کاهش یافته است. یک جمله رایج در بین خریداران خانههای دست دوم این است که آنها آپارتمانی را میخواهند که بین سالهای 2005 تا 2016 ساخته شده باشد. ساختمانهای قبلتر فرسوده به نظر میرسند. ساختمانهای پس از این تاریخ هم قربانی تعیین سقف قیمت خواهند شد، بنابراین احتمالاً کیفیت پایینتری خواهند داشت.
این وضعیت، نمونه بارزی از چگونگی تضاد سیاستهای وضعشده در پکن با یکدیگر است. دولت سال گذشته سقف قیمت را حذف و الزاماتی مانند استانداردسازی ارتفاع سقفها را برای بهبود کیفیت مسکن تعیین کرد. دولت اذعان کرده که احتمال خرید خانههای جدید با وضعیت بهتر از سوی مردم بیشتر است. اما سختگیری در مورد اعطای وام به توسعهدهندگان همچنان این اهداف را تضعیف میکند. به نظر میرسد که نهادهای نظارتی محلی از کار بیکیفیت ناراحت نیستند.
آقای شی میگوید که نهاد نظارتی مسکن منطقه او ساختوساز شرکت چاینا ریسورسز را تایید کرده است. احتمالاً همین امر به توسعهدهنده کمک کرده تا به مهلت تعیینشده خود برسد.
فعلاً، آقای شی و همسرش فقط با اینکه بتوانند در خانهای زندگی کنند که از قبل قسطهایش را پرداخت میکنند، راضی خواهند بود. هدف آنها این است که تا پایان سال به آنجا نقلمکان کنند. آنها کارهای زیادی برای انجام دادن دارند.
