صنعت علوم زیستی چین
حرکت به سوی آمریکایی شدن
به نظر میرسد که بدنه شرکتی آمریکا بهطور کلی در سلامت کامل به سر میبرد. شرکتهای بزرگ یکی پس از دیگری نتایج فصلی بیسابقهای ارائه میدهند. روسا چپ و راست پیشبینیهای سود را افزایش میدهند. بااینحال، به زانوی کسبوکارهای بزرگ ضربه بزنید و آنها را تحریک کنید تا با نشانههایی از بیماری مواجه شوید. فایزر، سازنده داروهایی از واکسنهای کووید ۱۹ گرفته تا ویاگرا، در ۴ نوامبر از کاهش فروش و درآمد سالانه خود خبر داد. اوضاع زمانی بدتر میشود که این شرکت خود را در جنگ مناقصهای علیه نوو نوردیسک، رقیب دانمارکی، بر سر خرید متسرا، توسعهدهنده داروهای ضد چاقی، یافته است. فایزر پیشنهاد خود برای آن را از هفت میلیارد دلار در سپتامبر به ۱۰ میلیارد دلار کنونی افزایش داده است.
فایزر تنها شرکت مراقبتهای بهداشتی آمریکایی نیست که احساس ناخوشی میکند. شرکت بزرگ زیستفناوری گیلیاد ساینسز نیز داروهای کمتری فروخته است. شرکت جیای هلثکر، سازنده اسکنرهای گرانقیمت، اعلام کرد سود خالصش کاهش یافته است. ایلومینا، غول ژنومیک، هم انتظار دارد درآمدش امسال کاهش یابد.
در مجموع، به نظر میرسد قیمت سهام شرکتهای مراقبتهای بهداشتی در شاخص S&P500 به حالت تعلیق درآمده است. ارزش این شرکتها در سال گذشته یک درصد کاهش یافته درحالیکه شاخص کل ۱۹ درصد افزایش یافته است. تنها سه بخش از ۱۱ بخش تشکیلدهنده این شاخص معتبر (انرژی، مواد و املاک و مستغلات) بهطور قابلتوجهی بدتر عمل کردهاند. طبق گفته S&PGlobal، گردآورنده این شاخص، هیچکدام به اندازه بخش مراقبتهای بهداشتی مورد توجه فروشندگان استقراضی قرار نمیگیرند. شرکت مدرنا، رقیب فایزر در تولید واکسن کووید، در پایان ماه سپتامبر بیشترین سهام استقراضی S&P500 را به خود اختصاص داد. افزایش تعرفهها، انقضای حق ثبت اختراعات، کاهش بازده تحقیق و توسعه (R&D) و فشار سیاسی برای کاهش قیمتها، همگی در علتشناسی ضعف فعلی این صنعت نقش دارند. چشمانداز آینده آن نیز نامشخص به نظر میرسد. سرمایهگذاران خطرپذیر بیشتر به هوش مصنوعی علاقهمند هستند تا سلامت انسان و محققان پزشکی خارجی بیشتر به مکانهایی علاقهمند هستند که با آنها و کارشان دوستانهتر باشد تا آمریکای مهاجرگریز و دونالد ترامپ بدبین به علم. چین یکی از مقاصد جذاب برای سرمایهگذاران (بهویژه سرمایهگذارانی که بازمیگردند) و سرمایهگذاران دیگر (از هر نوع) است. این کشور از یک دوره طولانی کووید جان سالم به در برده است که طی آن قرنطینهها تا اواخر سال 2022 کارخانهها و آزمایشهای بالینی را مختل کرد. دولت قیمتها را بهشدت کاهش داد و ورود استارتآپها به بورس سقوط کرد. اکنون بخش علوم زیستی چین سرزندهتر از همیشه به نظر میرسد. ارزش بازار ترکیبی حدود 550 شرکت چینی بورسی در این صنعت -از شرکتهای بزرگ داروسازی و زیستفناوری گرفته تا سازندگان ابزارها و لوازم مراقبتهای بهداشتی- از 200 میلیون دلار یا بیشتر، به نزدیک 2 /1 تریلیون دلار رسیده است. این رقم 46 درصد بیشتر از ابتدای سال است. در مقابل، 450 همتای آمریکایی آنها فقط افزایش 9درصدی را تجربه کردند.
تا همین چند وقت پیش، کلمات «طب چینی» عمدتاً داروهایی را تداعی میکردند که یا هومیوپاتی (نوع سنتی)، یا خطرناک (نوع مدرن با کنترل کیفیت ضعیف) یا تکراری (تولید مشابه ارزانقیمت) بودند. امروزه این اصطلاح به یک ضربالمثل برای نوآوری تبدیل شده است. شرکتهای چینی در پیشرفتهترین نقطه جراحی روباتیک (شرکت میکروپورت)، اسکنرهای پزشکی (شرکت یونایتد ایمیجینگ) و توسعه دارو هستند. به نظر میرسد بسیاری از شرکتهای بیوتکنولوژی چینی نسبت به رقبای آمریکایی بازده بهتری از تلاشهای تحقیقاتی خود دریافت میکنند. اگر تحقیق و توسعه را بهعنوان یک دارایی در نظر بگیرید که طی ۱۵ سال -تقریباً معادل طول عمر یک حق ثبت اختراع- مستهلک میشود، میانگین بازده سرمایه آنها در سال گذشته هفت درصد بود. این رقم در آمریکا به صفر رسید.
طبق محاسبه بانک سرمایهگذاری جفریز، در نیمه اول سال ۲۰۲۵، توسعهدهندگان چینی ۳۲ درصد از قراردادهای جهانی صدور مجوز دارو را از نظر ارزش به خود اختصاص دادهاند که نسبت به میانگین کمتر از سه درصد بین سالهای ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۱ روند افزایشی را نشان میدهد. در ماه سپتامبر، شرکت داروسازی سوئیسی نووارتیس موافقت کرد که تا سقف 2 /5 میلیارد دلار برای حق درمان بیماریهای قلبی-عروقی به آرگو بیوفارما بپردازد. در ماه می، فایزر قرارداد مشابهی را با یک شرکت چینی دیگر به نام SBio برای یک داروی سرطان منعقد کرد. گلدمن ساکس تخمین میزند که از هر سه داروی نوآورانه در حال توسعه در سطح جهان، یک مورد و از هر دو مولکول جدیدی که بین ژانویه و ژوئن وارد آزمایشهای انسانی شدند یک عدد به چین مربوط بوده است، درحالیکه این رقم در یک دهه گذشته کمتر از یک مورد از هر پنج مورد بود.
شرکتهای مراقبتهای بهداشتی چینی از اجرای مداوم یک فرمول چهارمرحلهای بهرهمند شدهاند. دولت با کمکهای مالی سخاوتمندانه از پژوهشگران دانشگاهی حمایت میکند. آنها آزادند تا کار خود را به استارتآپها واگذار کنند. سرمایهگذاران خطرپذیر روی این استارتآپها سرمایهگذاریهای متمرکزی انجام میدهند؛ و شرکتهای بزرگ، از جمله شرکتهای خارجی، روی استارتآپهایی که بیشترین نوید را میدهند، سرمایهگذاری مضاعف میکنند.
اگر این موضوع آشنا بهنظر میرسد، به این دلیل است که مجموعه صنعتی-بهداشتی آمریکا از اوایل دهه ۲۰۰۰ به همین رویکرد متکی بوده است. همانگونه که یک مدیر داروسازی غربی میگوید، اکنون نسخه کپیشده چینی در حال ظهور است، درست همانطور که نسخه اصلی آمریکایی در معرض خطر از دست دادن قدرت خود قرار دارد زیرا کاهش بودجه تحقیقات فدرال در مرحله اول سه مورد دیگر را نیز به هم میریزد.
ناامنی زیستی
شرکتهای چینی هنوز بهخصوص در بزرگترین بازار مراقبتهای بهداشتی جهان یعنی آمریکا باید مراقب خود باشند. دستکم گرفتن فناوری چینی یک سرگرمی نادر دوحزبی در آنجاست. قانون امنیت زیستی که در کنگره در حال تصویب است، دریافتکنندگان کمکهای مالی فدرال را از استفاده از ابزارها و خدمات بیوتکنولوژی ارائهشده از سوی نهادهای چینی که بهعنوان یک خطر برای امنیت ملی تلقی میشوند، منع میکند. این امر میتواند شرکتهای ژنومیک چینی (مانند BGI) و شرکتهایی که تحقیق و توسعه را به نمایندگی از مشتریان انجام میدهند (برای مثال WuXi AppTec) و دیگران را با مشکل مواجه کند. آقای ترامپ تابستان امسال در حال بررسی یک فرمان اجرایی برای جلوگیری از صدور مجوز درمانهای جدید از چین توسط شرکتهای آمریکایی بود.
ماه گذشته، سنا قانون امنیت زیستی را برای مثال با حذف ارجاعات به BGI، WuXi و سایر شرکتهای نامبرده ملایمتر کرد. رئیسجمهور هرگز دستور اجرایی خود را امضا نکرد. شاید هرگز هم امضا نکند. انجام این کار در حال حاضر، آتشبس تجاری یکساله را که او بهتازگی با همتای چینی خود، شی جین پینگ، مذاکره کرده است، به خطر میاندازد. انجام این کار در آینده هم آمریکاییها را از معجزات نوآوری پزشکی محروم خواهد کرد.