شوک حذف ارز

در میان تحلیلگران اقتصادی در فضای مجازی مجادله درگرفته است که شوک‌درمانی ارزی، یعنی حذف ناگهانی ارز ترجیحی و یکسان کردن قیمت باعث اعتراض‌های اخیر شد یا اینکه عوامل دیگری ریشه اصلی نارضایتی و شروع اعتراض‌ها بود که به سرعت به خشونت کشیده شد. گرچه اتفاقات اخیر برای هر شهروند ایرانی، از مسئول یا غیرمسئول، ناراحت‌کننده و غمبار است اما به نظر نمی‌رسد انتساب آن به سیاست تک‌نرخی کردن ارز که از سوی دولت اجرا شد، درست باشد. نخست اینکه قبل از اعلام و اجرای این سیاست، نرخ ارز در بازار به دلایل متعدد سیاسی و اقتصادی در حال رشد سریع بود و دوم اینکه اقتصاد ایران و شهروندان ایرانی در دهه‌های اخیر بارها چنین شوک‌هایی را تجربه کرده‌اند که چنین پیامدهای سنگینی به دنبالش نبوده است، حتی سه برابر شدن نرخ ارز در اوایل دهه 1390. اعتراض‌های مردمی نتیجه انباشت مطالبات و نارضایتی‌های سنگین بود و بدتر از آن از بین رفتن چشم‌انداز آینده برای مردم و به‌خصوص جوانان. جهش قیمت ارز و سیاست ناگزیر دولت در حذف ارز ترجیحی می‌توانست پیام مثبت حذف رانت را به مردم بدهد اما آن‌قدر دیر اتخاذ شد که دیگر جنبه مثبت آن به چشم نیاید و اثرش روی افزایش قیمت‌ها دیده شود. حداقل درسی که باید از تجربه اخیر گرفت، ضرورت انجام اصلاحات اقتصادی، در زمان درست است. طفره رفتن و به تعویق انداختنش نتیجه‌ای جز شعله‌ور کردن اعتراض‌ها ندارد.