اقتصاد تخریب

فقر یکی از عوامل محرک تخریب محیط‌ زیست در ایران است و این رابطه در منطقه حیاتی زاگرس به‌وضوح مشاهده می‌شود. جنگل‌های زاگرس با وسعت پنج میلیون هکتار، حدود ۴۰ درصد از جنگل‌های ایران را تشکیل می‌دهند و نقش بی‌بدیلی در تامین آب، حفظ خاک و تعادل اکولوژیک کشور دارند. بااین‌حال، فقر روستایی و معیشت وابسته به منابع طبیعی، این اکوسیستم را به‌شدت تهدید می‌کند. ساکنان مناطق جنگلی زاگرس، به‌دلیل شرایط اقتصادی و اجتماعی دشوار، برای تامین نیازهای اولیه خود مانند سوخت، علوفه دام و درآمد، به‌شدت به منابع جنگلی وابسته هستند. تحقیقات نشان می‌دهد پایین بودن سطح درآمد خانوارهای روستایی، یکی از دلایل مستقیم تخریب این جنگل‌هاست. افراد فقیر، اغلب به‌دلیل نبود گزینه‌های معیشتی جایگزین، مجبور به برداشت بی‌رویه از جنگل مانند تهیه زغال یا تغییر کاربری اراضی می‌شوند. این مسئله آنها را در چرخه‌ای معیوب قرار می‌دهد: فقر به تخریب محیط‌ زیست منجر می‌شود و تخریب محیط‌ زیست مانند کم‌آبی و فرسایش خاک، فقر را تشدید و معیشت را آسیب‌پذیرتر می‌کند. این مشکل فراتر از منطقه زاگرس است. فقر، جوامع محلی را در برابر آلودگی‌های صنعتی که در حاشیه شهرها و مناطق روستایی متمرکزند، آسیب‌پذیرتر می‌کند و دسترسی آنان را به منابعی مانند آب سالم محدود می‌سازد. همچنین، شکار غیرمجاز و قاچاق گونه‌های جانوری اغلب توسط شبکه‌های مافیایی از طریق جذب افراد فقیر و بیکار محلی صورت می‌گیرد، درحالی‌که سود اصلی عاید آنان نمی‌شود. بنابراین، فقر در ایران نه‌تنها یک بحران اجتماعی، بلکه یک عامل کلیدی در تخریب محیط‌ زیست است. جنگل‌های زاگرس به‌عنوان شریان حیاتی کشور، قربانی این چرخه معیوب هستند. اجرای سیاست‌های فقرزدایی، ایجاد معیشت‌های پایدار جایگزین برای جوامع محلی و توانمندسازی اقتصادی آنان، نه‌تنها یک ضرورت اجتماعی، بلکه شرط اساسی برای حفظ باقی‌مانده این میراث طبیعی ملی است.