چشم اسفندیار بودجه

در این شماره فصل پژوهش دو مقاله به تحلیل ریشه‌های بی‌ثباتی و نابرابری در اقتصاد ایران می‌پردازند. 

مقاله نخست، با عنوان «دینامیک بی‌ثباتی: شوک ارزی و تورم»، به بررسی رابطه علی بین نوسانات نرخ ارز و تورم می‌پردازد. با اتکا به تحلیل‌های کمی، این مطالعه نشان می‌دهد که در اقتصاد ایران، «نرخ ارز نقش پیشرو در تعیین مسیر تورم دارد و تورم اثر معناداری بر نرخ ارز ندارد. این یافته، فرآیند «اثر انتقالی نرخ ارز» را تایید می‌کند که در آن، شوک‌های ارزی به سرعت از مسیر افزایش قیمت کالاهای وارداتی و مواد اولیه به تورم عمومی منتقل می‌شوند. این مکانیسم، توضیح می‌دهد که چرا نوسانات ارزی به‌سرعت به زندگی روزمره مردم سرایت کرده و قدرت خرید را تحلیل می‌برد. 

مقاله دوم، با عنوان «پاشنه آشیل» کسری بودجه دولت چه اثری روی نابرابری می‌گذارد، به تحلیل پیامدهای گسترش بودجه دولت می‌پردازد. این پژوهش نشان می‌دهد که افزایش اندازه دولت و نرخ تورم و نرخ رشد اقتصادی باعث بدتر شدن توزیع درآمد در ایران شده است.  تمرکز مقاله بر این نکته است که مشکل اصلی صرفاً کسری بودجه نیست، بلکه «چگونگی تامین مالی» آن است. تامین کسری از طریق استقراض از بانک مرکزی، نه‌تنها به تورم دامن می‌زند، بلکه با کاهش انگیزه سرمایه‌گذاری خصوصی، نابرابری را تشدید می‌کند.