اعتراض در بازار
دولت: اعتراضهای معیشتی دیده و به رسمیت شناخته میشود
گزارشهای میدانی خبرنگاران رسانههای رسمی در ایران از محدوده بازار تهران نشان میدهد صبح دوشنبه هشتم دیماه، شماری از بازاریان و کسبه در واکنش به نوسانات شدید نرخ ارز و بیثباتی اقتصادی اقدام به تعطیلی یا نیمهتعطیلی مغازهها کردند. در بخشهایی از بازار ازجمله سبزهمیدان و چهارراه استانبول، گروههایی از کسبه شعارهایی در اعتراض به شرایط حاکم بر بازار و ناتوانی در ادامه فعالیت اقتصادی سر دادند. بسیاری از واحدهای صنفی اعلام کردند با توجه به سرعت تغییر قیمتها، انجام معامله میتواند به زیان فوری منجر شود؛ بنابراین ترجیح دادهاند فعالیت خود را تا ثبات نسبی بازار متوقف کنند. به گفته برخی شاهدان، سطح فعالیت صنفی در چند راسته به حداقل رسید و حتی برخی فروشندگان اعلام کردند که «قیمتگذاری ممکن نیست»، زیرا فاصله میان خرید و فروش بهدلیل جهش لحظهای ارز قابلمدیریت نیست. این تغییر وضعیت تنها به بازار تهران محدود نبود و گزارشهایی غیررسمی از چند شهر دیگر نیز منتشر شد که در آنها اصناف مختلف ازجمله موبایلفروشان، طلافروشان، پوشاکفروشان و فعالان صنف لوازم صوتی و تصویری اقدام به تعطیلی خودجوش واحدهای خود کرده بودند. این اعتراضات صنفی طی سه روز تداوم یافت و بازتاب گستردهای در شبکههای اجتماعی و رسانهها پیدا کرد.
واکنش دولت و مقامهای رسمی به تجمعات
در نخستین واکنش رسمی، سخنگوی دولت اعلام کرد که «اعتراضهای معیشتی دیده و به رسمیت شناخته میشود». فاطمه مهاجرانی در نشست خبری گفت وظیفه دولت «شنیدن صدای مردم» است و اضافه کرد: «هرجا درد هست، فریاد هست.» او تاکید کرد دولت بحرانها را فرصتهایی برای اصلاح و بازسازی اعتماد اجتماعی میداند و دستور رئیسجمهور برای ایجاد سازوکار گفتوگو با معترضان را نشانه این رویکرد دانست. همزمان، مسعود پزشکیان رئیسجمهوری جلسهای اضطراری با روسای اصناف، اتحادیهها، اتاقهای بازرگانی و اعضای هیات امنای بازار برگزار کرد. در این نشست، بازاریان مجموعهای از دغدغهها و مطالبات خود را مطرح کردند؛ از مشکلات ناشی از تعدد سامانههای اقتصادی و فشارهای مالیاتی تا دشواریهای ناشی از نوسان قیمت ارز. پزشکیان ضمن «قابلدرک» دانستن اعتراضات گفت دولت چهاردهم وارث مشکلات انباشته سالهای گذشته است، اما با وجود این خود را مکلف میداند که مسائل اصناف را حل کند. او بر سیاست «مداخله حداقلی» دولت در بازار تاکید کرد اما توضیح داد در مواردی که رانت، فساد، رشوه یا نظام چندنرخی ارز به اقتصاد آسیب بزند، دولت ناچار به ورود خواهد بود. به گفته او «طبیعی است مقابله با رانت با اعتراض رانتخواران همراه باشد، اما منافع بازاریان و مردم در اولویت دولت است». پزشکیان همچنین با تشکیل ستاد پیگیری مشکلات اصناف موافقت کرد و اعلام شد نمایندگان اصناف میتوانند نظرات و مشکلات خود را بهصورت مستقیم در جلسات هیات دولت مطرح کنند. وزیر صمت نیز تاکید کرد موضوعات مربوط به فعالیتهای اقتصادی اصناف در یک بسته منسجم جمعبندی و برای تصویب و اجرا ارائه میشود.
تحلیل اجتماعی و زمینههای بروز اعتراضات
در روزهای پس از این تجمعات، تحلیلگران اجتماعی درباره دلایل بروز این اعتراضات هشدارهایی جدی مطرح کردند. سعید معیدفر، جامعهشناس، در گفتوگویی با خبرگزاری ایلنا گفت مردم طی سالهای اخیر ضربههای سنگینی از وضعیت اقتصادی و اجتماعی دریافت کردهاند و «در شرایطی قرار دارند که هر روز با بحران جدیدی مواجه میشوند». او معتقد است شرایط کنونی به مرحلهای رسیده که بخشی از جامعه «احساس بنبست کامل» دارد و در چنین وضعیتی نمیتوان با برخورد قهری انتظار آرامش داشت. معیدفر تاکید کرد که جامعه ایران با وجود مشکلات گسترده، بهخاطر تحمل و انسجام اجتماعی از فروپاشی مصون مانده، اما ادامه شرایط موجود میتواند پیامدهای جبرانناپذیری داشته باشد. او گفت: «اگر شرایط فعلی ایران در هر جامعه دیگری وجود داشت، احتمالاً آن جامعه با فروپاشی مواجه میشد؛ اما مردم ایران با سطح بالایی از تحمل، مانع از ازهمگسیختگی شدهاند. بااینحال این تحمل بیپایان نیست.» به گفته او، مشکلات معیشتی، بحرانهای خانوادگی، بیثباتی اقتصادی، دشواری ازدواج جوانان و محرومیت از آیندهای قابلپیشبینی، نشانههایی از «اختلال در نظم اجتماعی» است. جامعه زمانی به نظم تن میدهد که آن نظم بتواند حداقلی از زندگی شرافتمندانه را برای شهروندان فراهم کند؛ اگر این حداقلها تامین نشود، انگیزهای برای پایبندی به قواعد باقی نمیماند.
حمایت، همدلی و نقد اثربخش، زمینهساز اصلاحات پایدار
رئیسجمهور تدبیر، همراهی و همگرایی را پیشنیاز موفقیت و پیشرفت کشور دانست و گفت: حمایت متقابل، همدلی واقعی و نقد اثربخش میتواند مسیر عبور از شرایط دشوار فعلی را هموار کند و زمینهساز اصلاحات پایدار شود. به گزارش ایرنا، «مسعود پزشکیان»، در شصتوپنجمین جلسه مجمع عمومی بانک مرکزی، ضمن قدردانی از خدمات و تلاشهای «محمدرضا فرزین»، رئیس کل پیشین بانک مرکزی، حمایت، همدلی و نقد کارآمد را از الزامات اساسی عبور از شرایط کنونی کشور برشمرد. رئیسجمهور با اشاره به دشواری پذیرش مسئولیت در وضعیت فعلی کشور، گفت: قبول مسئولیت در شرایط امروز، امری بسیار سخت و پیچیده است و بهطور طبیعی هر فردی که عهدهدار چنین مسئولیتی میشود، با فشارها، دشواریها و نقدهای گستردهای مواجه خواهد بود. وی با تاکید بر ضرورت توجه همزمان به نقاط قوت و دستاوردهای مدیریتی کشور، تصریح کرد: در شرایطی قرار داریم که فشارهای بیرونی از سوی دشمنان کشور اعمال میشود و متاسفانه در داخل نیز گاه بهجای همافزایی و پشتیبانی، برخی مواضع و اقدامات موجب تضعیف و آسیب میشود. در چنین فضایی، توجه به جنبههای مثبت عملکردها و تقویت همدلی، شرط اساسی عبور از بحرانها و فشارهای موجود است. رئیسجمهور تدبیر، همراهی و همگرایی را پیشنیاز موفقیت و پیشرفت کشور دانست و افزود: حمایت متقابل، همدلی واقعی و نقد اثربخش میتواند مسیر عبور از شرایط دشوار فعلی را هموار کند و زمینهساز اصلاحات پایدار شود.
ارز ترجیحی دارو فعلاً حذف نمیشود
وزیر بهداشت گفت: بنابر آنچه فعلاً میدانیم، ارز ترجیحی دارو در سال 1405 حذف نمیشود. به گزارش تسنیم، در پی مطرح شدن موضوعاتی مبنی بر حذف ارز ترجیحی در سال 1405، نگرانیهایی نسبت به افزایش قیمت داروها ایجاد شده است. در این راستا محمدرضا ظفرقندی، وزیر بهداشت در گفتوگو با خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم، اظهار کرد: ارز ترجیحی از بودجه 1405 هنوز حذف نشده است. وی افزود: اینکه بعداً تصمیمی بر حذف آن گرفته شود یا خیر، هنوز مشخص نیست. وزیر بهداشت همچنین درباره افزایش بودجه وزارت بهداشت در سال آینده نیز تصریح کرد: رشد بودجه حدود 20 درصد در حوزه پرسنلی و در حوزه تملک و دارایی دو درصد خواهد بود، اگر تورم غیرعادی نداشته باشیم سایر حوزهها با بودجه موجود مدیریت خواهد شد.
گردش مالی مافیای پسماند ۲۰۰ همت است
رئیس فراکسیون محیط زیست مجلس شورای اسلامی تاکید کرد: ویژهخواران پسماند این سرزمین، سلامت و امنیت مردم را به گروگان گرفته و کاملاً از خلأهای قانونی استفاده میکنند و کارشان را قانونی انجام میدهند. به گزارش ایسنا سمیه رفیعی، نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی، در جریان جلسه بررسی کلیات طرح مدیریت پسماند گفت: ما میزان تولید پسماند عادیمان در کشور سالانه دستکم ۲۱ میلیون تن است. خسارت ناشی از این عدم مدیریت پسماندهای شهری و خانگی ۱۰۷ همت است؛ ۱۰۷همتی که هزینههای بهداشتی آن محاسبه نشده است. اوضاع جایی بدتر میشود که نزدیک به ۵۰ میلیون تن زباله صنعتی و ویژه و خطرناک داریم. وی در ادامه اظهار کرد: زبالههای خطرناکی که شاید در اطراف مناطق انتخابیه خیلی از شماها وجود دارد، بدون بیخطرسازی رهاسازی میشود؛ این یعنی فاجعه. حالا هزینه خسارتی که زبالههای صنعتی به بار میآورند، باز هم بدون احتساب هزینه بهداشت و درمان و اثری که روی سلامت میگذارند، ۱۵۰۰ میلیارد همت است. رئیس فراکسیون محیط زیست مجلس با بیان اینکه این روزها فصل بودجه بوده و سر ریال به ریال بودجه، دولت و مجلس با هم در حال بحث هستند، تصریح کرد: ما با هم چک و چانه میزنیم، دولت به مجلس نکاتی میگوید، مجلس هم به دولت؛ اما دولت و مجلس چشمهای خود را به روی این اعداد و رقمها بستهاند. خسارتی که دارد به بار میآورد، در حوزه سرانه محیط زیست ۱۵۰۰ میلیارد است.
بازسازی ورزشگاه آزادی تا فصل آینده
رئیس امور حملونقل، عمران شهری و روستایی سازمان برنامه و بودجه با اشاره به وضعیت بازسازی ورزشگاه آزادی گفت: هدف این است که بازسازی حتماً به فصل آینده مسابقات برسد و تلاش ما این است که حتی در صورت امکان، بخش عمده کار تا پایان امسال به اتمام برسد. البته اختلافنظرهای فنی ازجمله درباره تعویض یا بهسازی چمن وجود دارد که در حال بررسی است. به گزارش ایرنا سعید جغتایی با تشریح شرایط فنی ورزشگاه آزادی افزود: بخش عمدهای از سازه، بهویژه ستونها و سازههای بتنی، به دلیل رویکرد ساخت و نگهداری در سالهای گذشته دچار فرسودگی جدی شده بود، بهطوریکه در برخی نقاط آرماتورها کاملاً نمایان و آسیبپذیر بودند. همچنین تاسیسات ورزشگاه بهشدت مستهلک شده و عملاً نیازمند اجرای یک پروژه کامل تاسیساتی بود. وی ادامه داد: محدودیت منابع مالی و همزمانی برگزاری مسابقات باعث شد پیمانکار نیز ادامه کار در آن شرایط را دشوار بداند. همین موضوع موجب شد درنهایت تصمیم گرفته شود پروژه بهصورت یکساله و عمدتاً در تابستان اجرا شود. وی با تاکید بر بزرگی مقیاس ورزشگاه آزادی، گفت: آزادی پروژهای بسیار بزرگ است و برآورد میشود تکمیل کامل آن به اعتباری در حدود ۲۰۰۰ تا ۲۵۰۰ میلیارد تومان نیاز داشته باشد که طبیعتاً باید بهصورت تدریجی و در طول زمان انجام شود. به گفته وی، به دلیل نبود ورزشگاه جایگزین، تصمیم بر این شد که عملیات بازسازی بهصورت مرحلهای و با گامهای کوچک و برنامهریزیشده انجام شود؛ بهگونهای که مسابقات نیز همزمان با روند تعمیرات برگزار شود.