ایران مرا ترور نکند
امیدواری به تفاهم و تلاشهای میانجیگری در میان تنش ایران و آمریکا
در پی تشدید تنشهای لفظی میان ایران و آمریکا طی هفتههای گذشته، نشانههایی از تلاشهای دیپلماتیک برای کاهش تنش و احیای گفتوگوهای هستهای پدیدار شده است. رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، با اشاره به تلاشهای استیو ویتکاف، فرستاده ویژه رئیسجمهور آمریکا برای دستیابی به توافق هستهای جامع با ایران، ابراز امیدواری کرد که تفاهمی حاصل شود. او این تلاشها را یک «واقعیت موجود» خواند که نمیتوان آن را نادیده گرفت. گروسی در گفتوگویی در حاشیه مجمع جهانی اقتصاد داووس، ضمن اشاره به بازرسی آژانس از ۱۳ تاسیسات هستهای اعلامشده ایران که در جنگ ۱۲روزه هدف قرار نگرفتند، از عدم دسترسی بازرسان به سه سایت بمبارانشده (فردو، نطنز و اصفهان) ابراز نگرانی کرد. وی با بیان اینکه در حال حاضر اعتقادی به انحراف یا پنهانسازی مواد هستهای در ایران ندارد، هشدار داد این وضعیت «نمیتواند تا ابد ادامه یابد» و عدم شفافیت نهایی به معنای نبود تضمین کامل است. او قصد دارد در آیندهای نزدیک با سیدعباس عراقچی دیدار کند و بازه زمانی بهار را برای حل موضوع معقول دانست. در طرف آمریکایی، استیو ویتکاف، نماینده ویژه امور خاورمیانه، تایید کرد که واشنگتن با تهران «در تماس» بوده، اما تاکید کرد در حال حاضر مذاکراتی در جریان نیست. او حل تنشها از طریق دیپلماسی را ترجیح داد. این اظهارات در حالی مطرح میشود که سایر مقامات آمریکایی ازجمله رئیسجمهور ترامپ، در هفتههای اخیر پیامهای تهدیدآمیز و تنشزا نیز صادر کردهاند.
نقش میانجیگری عراق
در این میان، عراق بهعنوان یک میانجی بالقوه و بالفعل، نقش فعالی ایفا میکند. سفر فؤاد حسین، وزیر خارجه عراق، به تهران و دیدار با مقامات ارشد ایرانی ازجمله رئیسجمهور، در بافت سیاسی کنونی معنادار است. عراق به دلیل روابط تاریخی، مذهبی، سیاسی و امنیتی عمیق با ایران و همزمان داشتن روابط نزدیک با آمریکا، در موقعیت بینظیری برای واسطهگری قرار دارد. بغداد پیش از این در جریان جنگ ۱۲روزه میان ایران و اسرائیل /آمریکا، نقش پیامرسان را ایفا کرده بود. وزیر خارجه عراق پیشتر به تلاشهای خود برای جلوگیری از گسترش آن درگیری اشاره کرده بود. امنیت و ثبات دو کشور بهشدت در هم تنیده است و هرگونه بیثباتی یا درگیری در یکی، دیگری را مستقیماً تحت تاثیر قرار میدهد. سالانه میلیونها مسافر بین دو کشور تردد میکنند و روابط اقتصادی و اجتماعی گسترده است. بنابراین، عراق ذینفع مستقیمی در جلوگیری از جنگ جدیدی در منطقه است. اگرچه فضای سیاسی کنونی پرتنش و آکنده از اظهارات متعارض است، اما نشانههایی از فعالیت دیپلماتیک در پشت صحنه، ازجمله تماسهای آمریکا با ایران، امیدواری مدیرکل آژانس و نقشآفرینی کشورهای میانجی مانند عراق، وجود دارد. موفقیت این تلاشها در گرو اراده سیاسی دو طرف اصلی و کاهش تنشهای لفظی است. دیدار آتی گروسی با عراقچی و ادامه نقشآفرینی بغداد میتواند مسیری به سوی کاهش تنش و بازگشت به تعهدات دیپلماتیک هموار کند، مسیری که ثبات کل منطقه به آن وابسته است.
ترامپ: علیه ایران دستورهای محکمی دادهام
رئیسجمهور آمریکا در مصاحبهای تلویزیونی از عملکرد دولت خود دفاع و مواضعی تند درباره ایران، گرینلند و مسائل داخلی اتخاذ کرد. به گزارش ایسنا دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در مصاحبهای با شبکه «نیوزنیشن»، ضمن هشدار شدید به ایران، ادعا کرد: «دستورات بسیار محکمی دادهام. اگر اقدامی علیه جان من صورت گیرد، آنها را از روی این کره خاکی محو خواهیم کرد.» او جو بایدن، رقیب انتخاباتی خود، را به دلیل عدم واکنش قاطعتر به تهدیدات ایران مورد انتقاد قرار داد. ترامپ در بخشی از این گفتوگو از اخراج صدها هزار کارمند فدرال بهعنوان بخشی از سیاست کاهش اندازه دولت و تقویت بخش خصوصی دفاع کرد و ادعا کرد این افراد اکنون درآمدهای بیشتری دارند. در مورد تظاهرات اخیر در مینهسوتا علیه عملیات مهاجرت، او معترضان را «افراد حرفهای و مزدور» خواند و از «ایلهان عمر»، نماینده منتقد کنگره، بهشدت انتقاد کرد. ترامپ همچنین گفت اگرچه اکنون قصد اعمال «قانون شورش» برای مستقر کردن نیروهای نظامی را ندارد، اما در صورت لزوم از آن استفاده خواهد کرد. رئیسجمهور آمریکا بار دیگر بر علاقه خود برای بهدست آوردن گرینلند تاکید و آن را برای امنیت ملی حیاتی خواند. او موقعیت استراتژیک این سرزمین در برابر فعالیت روسیه و چین را دلیل این ادعا عنوان کرد. ترامپ در پاسخ به سوالی درباره یک شهروند آمریکایی زندانی در افغانستان، گفت از گروگانگیری از سوی طالبان «خوشحال نیست». همچنین، درباره عملیات ناموفق علیه نیکلاس مادورو، رئیسجمهور ونزوئلا، ادعا کرد: «ما سلاحهایی داریم که هیچکسی آنها را ندارد و از آنها اطلاعی هم ندارد.» او این عملیات را «فوقالعاده» توصیف کرد.
حمایت پاکستان از ایران و محکومیت دخالت خارجی
رئیسجمهور ایران در گفتوگوی تلفنی با نخستوزیر پاکستان، وقایع اخیر در کشور را ادامه تلاشهای ناکام آمریکا و رژیم صهیونیستی دانست و از همراهی پاکستان قدردانی کرد. به گزارش ایرنا، مسعود پزشکیان دوشنبهشب در گفتوگویی تلفنی با شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، به بحث در مورد تحولات منطقهای، رویدادهای اخیر ایران و روابط دوجانبه پرداخت. پزشکیان در این مکالمه، از حمایت مستمر پاکستان از مواضع ایران تشکر کرد و وقایع داخلی اخیر را نتیجه «دخالت و پشتیبانی آمریکا و رژیم صهیونیستی» عنوان کرد. رئیسجمهور ایران با اشاره به جنگ ۱۲روزه گذشته، گفت: «آنچه در روزهای اخیر در کشورمان رخ داد، ادامه و استمرار تلاشهای ناکام و ناموفق آمریکا و رژیم صهیونیستی در آن جنگ علیه کشور و ملت ایران بود.» وی حضور گسترده مردم در محکومیت آشوبهای اخیر را عاملی دانست که «یکبار دیگر توطئهها و نقشههای دشمنان کشور ما را نقش بر آب کرد» و تاکید کرد ایران با قدرت بیشتری مسیر خود را ادامه میدهد. پزشکیان همچنین تلاشهای پاکستان برای تنشزدایی و ایجاد صلح در منطقه را ستود و ابراز امیدواری کرد که نقشآفرینی کشورهای مسلمان ازجمله پاکستان، عراق، قطر، ترکیه و عربستان، «تلاشهای دشمنان امت اسلامی در تهدید و برهم زدن امنیت منطقه را خنثی خواهد کرد». شهباز شریف نیز در پاسخ، همبستگی دولت و ملت پاکستان با ایران را اعلام و بر اهمیت ایران بهعنوان کشتی موثر در منطقه تاکید کرد. وی گفت: «پاکستان مانند همیشه در کنار کشور دوست و برادر خود ایستاده است» و آمادگی خود را برای ایفای نقش در کاهش تنشها و حل مسائل منطقهای اعلام کرد. نخستوزیر پاکستان اطمینان داد که ملت ایران با رهبری مدبرانه، چالشهای پیشرو را با سربلندی پشت سر خواهد گذاشت. این گفتوگو در فضای تنشهای اخیر منطقهای و داخلی ایران انجام شده و نشاندهنده تلاش ایران برای تقویت همگرایی با کشورهای همسایه و اسلامی و ارائه روایتی واحد از بحرانهای داخلی بهعنوان نتیجه توطئه خارجی است.
تنش بر سر گرینلند تشدید شد؛ واکنش اروپا و وضعیت اضطراری در گرینلند
در پی اظهارات اخیر دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، درباره ضرورت تصاحب گرینلند برای امنیت ملی، تنشها حول این منطقه قطبی وارد فاز جدیدی شده است. کاخ الیزه روز چهارشنبه رسماً اعلام کرد فرانسه پیشنهاد برگزاری یک رزمایش نظامی ناتو را در گرینلند ارائه کرده و آماده مشارکت در آن است. این اقدام پاسخی مستقیم به تهدیدات ترامپ و تاکید بر همبستگی اروپایی و نقش ناتو تلقی میشود.
امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، روز سهشنبه در مجمع جهانی اقتصاد داووس تاکید کرد که اروپا در برابر «قلدری» تسلیم نخواهد شد. این موضع در حالی است که ینس فردریک نیلسن، نخستوزیر گرینلند، با بیان اینکه امکان اقدام نظامی آمریکا «رد نشده است»، از آمادهباش مردم و دولت این منطقه خودمختار دانمارک خبر داد. او گفت دولت در حال راهاندازی کارزار اطلاعرسانی و تشکیل تیم واکنش اضطراری است. ارتش دانمارک نیز از تقویت حضور نظامی خود در گرینلند و شمال اقیانوس اطلس خبر داده است.
این بحران، برنامههای دیپلماتیک دیگر را نیز تحتالشعاع قرار داده است. روزنامه فایننشالتایمز گزارش داد که مخالفت اروپا با طرح الحاق گرینلند و همچنین ابتکار بحثبرانگیز «شورای صلح» ترامپ، باعث تعویق برنامهریزی برای اعلام یک بسته کمک اقتصادی ۸۰۰ میلیارددلاری به اوکراین پس از جنگ شده است. به گفته منابع آگاه، تمرکز در نشست داووس بهجای اوکراین، به موضوعات مورد اختلاف با ترامپ معطوف شده است. ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، نیز شرط سفر خود به داووس را آمادگی آمریکا برای امضای توافقات امنیتی اعلام کرد.
اردوغان: ایران از این مرحله با سیاستی دقیق عبور خواهد کرد
«رجب طیب اردوغان» رئیسجمهور ترکیه گفت که جمهوری اسلامی ایران از طریق یک سیاست دقیق از این مرحله عبور خواهد کرد. به گزارش ایرنا به نقل از خبرگزاری آناتولی، «رجب طیب اردوغان» رئیسجمهور ترکیه در پی جلسه دولت متبوعش گفت که پس از حملات اسرائیل، ایران اکنون با آزمون جدیدی روبهرو است که صلح و ثبات اجتماعی درونی آن را هدف قرار میدهد. وی تاکید کرد: اعتقاد راسخ داریم که برادران ایرانی ما، به خواست خدا، از طریق یک سیاست دقیق که به گفتوگو و دیپلماسی اهمیت میدهد، این مرحله پر از تله را پشت سر خواهند گذاشت.
اردوغان در بخش دیگری از سخنان خود به تحولات سوریه اشاره کرد و بر لزوم اجرای مفاد توافق آتشبس بین دولت موقت و گروه شبهنظامی موسوم به نیروهای دموکراتیک سوریه (قسد) و ادغام کامل عناصر این گروه در نهادهای حکومتی تاکید کرد. وی تاکید کرد: ترکیه همچنان با هرگونه دخالتی که تلاش میکند منطقه را به وضعیت نامعلومی بکشاند، از طریق سیاست خارجی که اصول صلح و ثبات را در مرکز فعالیت خود قرار میدهد، مقابله خواهد کرد. رئیسجمهور ترکیه افزود: معتقدیم که یک سوریه متحد و مستقل برای رفاه کل منطقه ما ضروری است و فراموش نکنید که سوریه برای سوریهاست و دولت سوریه با اولویت دادن به مذاکرات، موفق شد یک مسئله قابل اشتعال را با کمترین خسارت ممکن حل کند. اردوغان تاکید کرد که ترکیه دیگر نمیخواهد شاهد جنگ، درگیری یا تنش در هیچ بخشی از این منطقه، بهویژه سوریه، باشد و نمیخواهد منابع و ثروتهای زیرزمینی به جیب تجار جنگ برود. رئیسجمهور ترکیه درباره تحولات منطقهای و بینالمللی خاطرنشان کرد که جهان به سمت یک نظم جهانی ظالمانهتر در حرکت است که در آن اصل زور بهجای حاکمیت قانون حاکم است.