ثبات بازمیگردد
ترامپ در مجمع اقتصادی داووس: تکهای یخ میخواهیم
در سخنرانی جنجالیاش در مجمع جهانی اقتصاد داووس، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، با ادعای ثبت «رشد اقتصادی بیسابقه»، بر دستاوردهای دولت خود متمرکز شد. او مدعی شد رشد اقتصاد آمریکا دو برابر پیشبینیهای صندوق بینالمللی پول بوده و با ثبت ۱۸ تریلیون دلار سرمایهگذاری و کاهش ۱۰۰میلیارددلاری هزینههای دولت، «دوران تحول تاریخی» را رقم زده است. ترامپ همچنین لغو ۱۲۹ مقررات به ازای هر مقررات جدید و بستن مرزها را از موفقیتهای کلیدی خواند و عملکرد دولت بایدن را «وحشتناک» توصیف کرد.
ترامپ خطاب به اروپاییها گفت: «برخی از کشورهایتان دیگر قابلشناسایی نیستند!» و مسیر کنونی اروپا را «اشتباه» خواند. او بهشدت به سیاستهای انرژی پاک، بهویژه توربینهای بادی، حمله کرد و گفت: «هر کشوری که توربین بیشتری دارد، بیشتر ضرر میکند» و استفادهکنندگان از این فناوری را «احمق» نامید. به گفته او، اروپا با انتخاب انرژی گرانقیمت و پذیرش مهاجران گسترده «در حال نابودی خود» است.
یکی از محورهای عجیب سخنرانی، اصرار ترامپ بر مالکیت گرینلند بود. او این درخواست را «تنها خواسته آمریکا از ناتو» عنوان کرد و گفت: «در ازای تامین امنیت جهان، یک تکه یخ میخواهیم.» ترامپ موقعیت راهبردی این جزیره بین آمریکا و روسیه را حیاتی خواند و ضمن تهدید ضمنی به سرنوشتی مشابه ونزوئلا، گفت آمریکا پس از جنگ جهانی دوم، با «پس دادن احمقانه» گرینلند به دانمارک، مرتکب اشتباه شد. او ناتو را «قدرنشناس» خواند و ادعا کرد: «اگر من نبودم، ناتویی وجود نداشت.»
سخنان ترامپ در داووس ترکیبی از بزرگنمایی دستاوردهای اقتصادی داخلی، انتقادات تند از متحدان سنتی، درخواستهای ارضی بیسابقه و مواضع تهاجمی در قبال ایران و خاورمیانه بود. او با زبانی مستقیم و گاه تهدیدآمیز، خواستار بازتعریف روابط امنیتی و اقتصادی بر اساس منافع یکجانبه آمریکا شد.
چرا برنامه کالابرگ یکباره اجرا شد؟
دولت از ماهها قبل تصمیم داشت برنامه تکنرخی کردن ارز و افزایش رقم کالابرگ الکترونیک را عملیاتی کند که همزمان با شکلگیری اعتراضات این برنامه اجرایی شد و به همین دلیل فرصت گفتوگو با مردم برای تشریح دلایل اجرای این برنامه در زمان مناسب از بین رفت. به گزارش ایسنا، دولت چهاردهم از ماهها قبل برنامه تکنرخی کردن ارز را در دستور کار قرار داده بود؛ چرا که تجربه نشان میداد پرداخت دلار دولتی به واردکنندگان و تولیدکنندگان طی پنج دهه گذشته لزوماً به کاهش قیمت کالاهای اساسی و افت تورم منجر نشده است. حذف ارز ترجیحی کالاها بهجز دارو و گندم که از روز ۱۷ دیماه ۱۴۰۴ آغاز شد در واقع بخشی از برنامه اصلاح نظام یارانههاست که به منظور توزیع عادلانه منابع، پرداخت یارانه بیشتر به دهکهای پایین و جلوگیری از هدررفت منابع مالی و انرژی کشور از سوی دهکهای برخوردار جامعه است. البته، تجربه دولت گذشته در اصلاح نظام یارانهها که اردیبهشت ۱۴۰۱ انجام شد چندان موفق نبود چرا که در مقاطعی به تورمهای سنگین منجر شد. بااینحال ادامه پرداخت ارز ترجیحی به واردکنندگان و تولیدکنندگان نیز به باور کارشناسان منطقی نبود چرا که در عمده موارد به توزیع رانت و فساد میانجامید. بررسیها نشان میدهد برخی واردکنندگان با ایجاد یک شرکت صوری در کشور مبدأ کالاهای وارداتی را که بابت آن دلار ۲۸۵۰۰تومانی از دولت ایران دریافت میکردند با نرخ بالاسری فاکتور میکردند و آن کالاها با قیمتهای متناسب با دلار بازار آزاد و تورم به دست مصرفکننده میرسید، در واقع اختلاف قیمت ارز ۲۸۵۰۰ تومانی با دلار بازار آزاد به جیب واردکنندگان میرفت و مردم بینصیب میماندند. در بحبوحه تصمیم دولت برای اجرای طرح حذف ارز ترجیحی و تکنرخی کردن قیمت ارز اعتراضات اجتماعی در کشور شکل گرفت و دولت به نوعی تصمیم گرفت اجرای این طرح و پرداخت کالا برگ را کمی زودتر از زمان برنامهریزیشده اجرا کند. سیدعلی مدنیزاده -وزیر اقتصاد- در اینباره گفته است: شرایط غیرطبیعی و غیرمنتظرهای اتفاق افتاد که ما را مجبور کرد طرح را زودتر اجرا کنیم. این امر متاسفانه فرصت گفتوگو با مردم در زمان مناسب را از بین برد، هرچند بهمحض نهایی شدن تصمیم، رئیسجمهور و وزرای مختلف برای توضیح طرح وارد گفتوگو با مردم شدند. وزیر امور اقتصادی و دارایی در پاسخ به این دیدگاه که اجرای طرح همزمان با اعتراضات و بهعنوان امتیازی برای آرامسازی فضا بوده است، گفت: این حرف واقعاً اجحاف به دولت است. ما خیلی عرض کردیم باید زودتر از اینها این کار را شروع میکردیم و این جزو برنامههای اصلی دولت بود. اتفاقاً اگر دیرتر این تغییر اتفاق میافتاد، وضعیت معیشتی مردم و بازار ارز به مراتب نابسامانتر میشد، چرا که نرخ ارز در روزهای قبل با سرعت در حال افزایش بود. وی تاکید کرد که اصل برنامه، تبدیل ارز یارانهای پرداختی به گروه خاص به سودی برای همه مردم بوده است.
اجرای طرح اعتبار ملی ایرانیان از دهه فجر
همچنین وزیر اقتصاد اعلام کرد «طرح اعتبار ملی ایرانیان» از دهه فجر بهصورت سراسری برای تمام مردم اجرا خواهد شد. این طرح هماکنون بهعنوان پایلوت با سقف ۱۰۰ میلیون تومان برای فرهنگیان آغاز شده و برای عموم مردم با سقف اولیه ۳۰ میلیون تومان فعال میشود. این طرح نوعی اعتبار خرید است که با تسهیلات نقدی بانکی متفاوت است و به گفته وزیر اقتصاد، یک روش «تامین مالی غیرتورمی» محسوب میشود. در این سیستم، پس از اعتبارسنجی، مبلغی بهعنوان اعتبار در اختیار خانوار قرار میگیرد. دوره بازپرداخت آن ششماهه است و نرخ سود در مرحله آزمایشی حدود پنج درصد تعیین شده است. در صورت بازپرداخت موفق، سقف اعتباری افراد افزایش مییابد و امکان تمدید وجود دارد. هدف طرح، کمک به خانوارها برای خرید کالاهای بادوام و مدیریت شوکهای اقتصادی، و همچنین حمایت از بنگاههای تولیدی با تامین مالی غیرمستقیم و ایجاد گردش مالی است.
وزیر جهاد کشاورزی اعلام کرد: با اجرای طرح کارآمدسازی یارانهها و توزیع کالابرگ، تاکنون حدود ۶۶ میلیون نفر برای دریافت کالاهای اساسی مراجعه کردهاند که نشاندهنده استقبال گسترده از این طرح در جامعه است. غلامرضا نوری در جلسه ستاد کارآمدسازی نظام یارانهای وزارت جهاد کشاورزی با اشاره به رضایت عمومی، بهویژه در میان اقشار کمدرآمد، افزود: این طرح در شرایطی اجرا شده که حتی در کشورهای پیشرفته نیز تقاضای بیسابقه میتواند سیستم توزیع را با چالش مواجه کند.
وی مهمترین چالش پیشروی طرح را «تامین سرمایه در گردش تولیدکنندگان، بهویژه کشاورزان» عنوان کرد و تاکید کرد که کلید موفقیت پایدار این طرح، رفع این مشکل است. نوری از اقدامات بیسابقه بانک بخش کشاورزی برای همکاری با کشاورزان و دامداران خبر داد و بر لزوم حمایت ویژه از دامداریهای کوچک روستایی و عشایری برای جلوگیری از آسیبپذیری آنان در چرخه تولید تاکید کرد.
همزمان، سجاد سنگسری، رئیس مرکز بازرسی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، با ارائه آمار دقیقتر از اجرای طرح کالابرگ گفت: این طرح تا امروز ۸۰ میلیون نفر را تحت پوشش قرار داده و برای هر نفر ماهانه یک میلیون تومان اعتبار به مدت چهار ماه در نظر گرفته شده است. وی اعلام کرد که از این تعداد، تاکنون ۶۶ میلیون نفر از اعتبار کالابرگ خود استفاده کردهاند.
سنگسری به دو روش استفاده از این اعتبار اشاره کرد: روش اول، خرید آزاد تا سقف یک میلیون تومان از فروشگاههای طرف قرارداد است. روش دوم، دریافت بستهای معین متشکل از ۹ قلم کالای اساسی با قیمت ثابت و با پرداخت مبلغی بین ۳۰۰ تا ۳۵۰ هزار تومان است. برای بهرهمندی از روش دوم، متقاضیان باید از طریق کد دستوری #۱۴۶۳*۵۰۰* و با ارائه کد ملی و کد پستی سرپرست خانوار اقدام کنند.
وی خاطرنشان کرد امکان ثبتنام برای تمامی مردم ایران در سامانه حمایت وزارت کار وجود دارد و تاکنون ۳۵۰ هزار فروشگاه با این طرح مشارکت کردهاند. این آمار حاکی از گستردگی قابلتوجه پوشش طرح و استقبال عمومی از آن است. بااینحال، تاکید مسئولان بر ضرورت حل مسئله سرمایه در گردش تولیدکنندگان، نشان میدهد که تداوم موفقیت این طرح و اثرگذاری مثبت آن بر بازار و معیشت مردم، نیازمند حمایت همهجانبه از زنجیره تولید، بهویژه در بخش حیاتی کشاورزی است.
تکذیب ایجاد دسترسی به اینترنت آزاد برای بازرگانان
علی مسعودی، رئیس کمیسیون فناوری اطلاعات و ارتباطات اتاق ایران، نسبت به خبر اعلام شده مبنی بر «ایجاد دسترسی به اینترنت آزاد برای بازرگانان» واکنش نشان داد. به گزارش ایلنا، علی مسعودی، رئیس کمیسیون فناوری اطلاعات و ارتباطات اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران گفت: خبر ایجاد دسترسی به اینترنت آزاد برای بازرگانان و تجار تا این لحظه به هیچ وجه صحت ندارد. عضو هیات نمایندگان اتاق ایران تاکید کرد: اگر مرکز ملی فضای مجازی مسئولیت وصل اینترنت را بر عهده دارد، درخواست ما این است که دسترسی به اینترنت آزاد برای همه شهروندان فراهم شود. او افزود: در جلساتی که با مسئولان مربوطه برگزار شده، قول داده شده است تا پایان هفته محدودیتها برداشته شود. مسعودی تصریح کرد: اینترنت صفی و نوبتی برای اقشار جامعه از جمله بازرگانان مناسب نیست و اگر مسئولیت این موضوع با مرکز ملی فضای مجازی است، درخواستمان وصل شدن اینترنت پرسرعت پایدار برای تمامی مردم و اقشار جامعه است.