تنگنای بنگاه

زمانه ما یکی از دشوارترین دوره‌های بنگاه‌داری در ایران است. بنگاه ایرانی همزمان با تحریم‌های اقتصادی، شوک‌های ارزی، تورم بالا و فزاینده، کاهش تقاضا، کمبود نقدینگی، کمبود انرژی، تغییر ناگهانی مقررات و اکنون محاصره اقتصادی روبه‌رو است. هر یک از این مشکلات به‌تنهایی می‌تواند فعالیت یک بنگاه را مختل کند، اما آنچه شرایط امروز را دشوارتر کرده، همزمانی و اثر متقابل آنهاست. بنگاه‌های ایرانی پیش‌تر نیز دوره‌های سختی را پشت سر گذاشته‌اند، اما اکنون فرصت بازیابی توانشان، پیش از رسیدن فشار بعدی، محدودتر شده است. سالگرد انتشار مقاله «ماهیت بنگاه» رونالد کوز، بهانه‌ای برای بازخوانی وضعیت بنگاه‌داری در ایران است. بنگاه‌هایی که امروزه حداقل با شش ابربحران پیش‌بینی‌ناپذیری آینده، تنگنای تامین مواد اولیه برای تداوم تولید، کمبود مالی و سرمایه در گردش، اختلال در بازار و رقابت، ناکارایی حکمرانی بنگاه و ضعف مدیریتی و ناتوانی در حفظ سرمایه انسانی مواجه هستند.

البته دامنه و شدت این بحران‌ها برای بنگاه‌های خصوصی، دولتی و خصولتی متفاوت است. همچنین بحران شرکت‌های کوچک و متوسط با بنگاه‌های بزرگ نیز یکسان نیست. اما در نهایت همه این بنگاه‌ها در زیست‌بوم اقتصادی کشور با نوسان‌های قابل‌ توجه متغیرهای اقتصاد کلان، بی‌ثباتی سیاسی و شرایط نااطمینانی ناشی از جنگ و توافق‌های ناپایدار فعالیت می‌کنند و کسب‌وکارشان این روزها وابسته به عواملی است که خودشان مداخله چندانی در آن ندارند و این سیاست‌گذار است که باید در راه تسهیل این شرایط گام بردارد.