معماری سود در روزهای سخت عبور از تلاطم با رشد ۴۰درصدی
محسن علیزاده در گفتوگو با «تجارت فردا» از راهبرد تابآوری «ثمسکن» در دوران نااطمینانی میگوید
در شرایطی که اقتصاد ایران طی یک سال اخیر با مجموعهای از فشارهای همزمان ازجمله تحولات ژئوپلیتیک، نااطمینانیهای اقتصادی، نوسانات بازار سرمایه، رکود نسبی بازار مسکن و درنهایت جنگ تحمیلی رژیم صهیونیستی و آمریکا علیه ایران مواجه بوده، پرسش مهم این است که بنگاههای بزرگ اقتصادی چگونه میتوانند مسیر رشد و ثبات خود را حفظ کنند؟ گروه سرمایهگذاری مسکن (ثمسکن) بهعنوان یکی از قدیمیترین و بزرگترین هلدینگهای تخصصی صنعت ساختمان کشور، یکی از مجموعههایی است که تلاش کرده در میانه این تحولات، نهتنها فعالیت خود را متوقف نکند، بلکه با حفظ جریان پروژهها، توسعه سبد سرمایهگذاری و مدیریت ریسک، مسیر خود را ادامه دهد. محسن علیزاده، مدیرعامل گروه سرمایهگذاری مسکن، در این گفتوگوی تفصیلی از عملکرد سال مالی گذشته، رشد ۴۰درصدی سود عملیاتی، راهبردهای تابآوری در دوران بحران، آینده بازار مسکن، نقش بازار سرمایه در عبور از نااطمینانیها و مسئولیت اجتماعی گروه سرمایهگذاری مسکن در بازسازی کشور سخن میگوید.
♦♦♦
گروه سرمایهگذاری مسکن امروز در چه نقطهای ایستاده است؟ آیا میتوان گفت این مجموعه وارد مرحلهای جدید از بلوغ سازمانی شده است؟
گروه سرمایهگذاری مسکن امروز صرفاً یک شرکت ساختمانی یا انبوهساز نیست، بلکه به یک نهاد مالی و توسعهای اثرگذار در صنعت ساختمان کشور تبدیل شده است. ثمسکن اکنون بر پایه یک پشتوانه ۳۶ساله فعالیت، تجربه و سرمایه انسانی متخصص، در جایگاهی قرار دارد که میتواند هم در حوزه تولید مسکن و هم در حوزه سرمایهگذاری و مدیریت داراییهای ساختمانی نقش موثری ایفا کند.
این مجموعه از سال ۱۳۶۹ فعالیت خود را آغاز کرده، در سال ۱۳۸۲ وارد بورس شده و از سال ۱۳۸۵ نیز بهعنوان نهاد مالی به ثبت رسیده است. این سیر تحول نشان میدهد که ثمسکن همواره تلاش کرده از یک ساختار سنتی ساختوساز عبور کرده و به سمت یک هلدینگ حرفهای، نظاممند و بازارمحور حرکت کند.
امروز گروه سرمایهگذاری مسکن با 17 شرکت تابعه در ۲۸ استان و ۳۶ شهر کشور حضور فعال دارد. این گستره جغرافیایی، علاوه بر ایجاد تنوع عملیاتی، موجب کاهش ریسک و افزایش انعطافپذیری شرکت در مواجهه با تحولات اقتصادی شده است.
عملکرد سال مالی گذشته را چگونه ارزیابی میکنید؟ بهویژه در شرایطی که اقتصاد کشور با محدودیتهای متعددی روبهرو بود.
اگر بخواهیم منصفانه ارزیابی کنیم، سال گذشته یکی از پیچیدهترین و دشوارترین سالهای اقتصادی کشور بود و ما دو جنگ را پشت سر گذاشتیم. بازار مسکن با رکود نسبی، کاهش قدرت خرید و نااطمینانیهای اقتصادی مواجه بود و همزمان ریسکهای کلان نیز بر فضای سرمایهگذاری سایه انداخته بود. اما با وجود این شرایط، ثمسکن توانست عملکردی قابلقبول و حتی فراتر از انتظار ثبت کند.
یکی از شاخصترین دستاوردهای ما، رشد ۴۰درصدی سود عملیاتی گروه سرمایهگذاری مسکن در سال مالی گذشته بود. این اتفاق در شرایطی رخ داد که بسیاری از فعالان صنعت ساختمان با کاهش حاشیه سود یا کندی جریان نقدینگی مواجه بودند.
به اعتقاد من، این موفقیت حاصل چند عامل بود؛ نخست، انضباط مالی و کنترل هزینهها. دوم، تمرکز بر پروژههای دارای توجیه اقتصادی؛ و سوم، مدیریت ریسک در سبد پروژهها و سرمایهگذاریها.
یکی از شاخصهای مهم ارزیابی یک هلدینگ ساختمانی، سابقه اجرایی و مقیاس عملیات آن است. گروه سرمایهگذاری مسکن از این منظر چه جایگاهی دارد؟
کارنامه اجرایی گروه سرمایهگذاری مسکن، بهنوعی روایت توسعه مسکن در ایران معاصر است. طی ۳6 سال فعالیت، گروه سرمایهگذاری مسکن موفق به اجرای ۴۷۷ پروژه در سطح کشور شده است؛ عددی که نشاندهنده تجربه، توان فنی و ظرفیت اجرایی بالای مجموعه است. در این مدت بیش از ۷۸ هزار واحد مسکونی احداث شده و بالغ بر ۱۱ میلیون و ۲۳۷ هزار مترمربع پروژه ساختمانی در سراسر کشور به بهرهبرداری رسیده است.
اما نکته مهم این است که فعالیت گروه سرمایهگذاری مسکن صرفاً محدود به ساخت واحدهای مسکونی نبوده است. ما در حوزههای زیرساختی و خدماتی نیز نقشآفرینی کردهایم؛ از اجرای بیش از ۷۵۷ هزار مترمربع مجتمع اداری، تجاری و خدماتی گرفته تا احداث ۲۳ هزار مترمربع فضای آموزشی، ۱۳ کیلومتر آزادراه، ۱۵ کیلومتر خط انتقال آب و آمادهسازی ۳۷۵ هکتار اراضی. این تنوع پروژهها به ما کمک کرده که نگاهمان صرفاً پروژهمحور نباشد، بلکه توسعهمحور و ملی باشد.
برنامه گروه سرمایهگذاری مسکن برای توسعه پروژهها در سال جاری چیست؟
ما معتقدیم که پایداری یک هلدینگ ساختمانی، به تداوم جریان پروژه وابسته است. بر همین اساس، توسعه سبد ساخت را با جدیت دنبال کردهایم. در سال مالی ۱۴۰۴، شش پروژه جدید وارد مرحله عقد قرارداد شدهاند که مجموع زیربنای آنها بالغ بر ۱۹۶ هزار مترمربع و شامل ۸۳۷ واحد مسکونی است.
علاوه بر این، هشت پروژه دیگر با زیربنای بیش از ۳۸۲ هزار مترمربع و دو هزار و سه واحد مسکونی موفق به اخذ مصوبه کمیته سرمایهگذاری شدهاند و بهزودی وارد چرخه اجرا خواهند شد.
یکی از سیاستهای ما، توزیع متوازن سبد پروژهها در مناطق مختلف کشور است. شرکتهای شمال غرب، تهران و جنوب سهم بیشتری در پروژههای در دست اجرا دارند و همین پراکندگی جغرافیایی، ریسک عملیاتی گروه را کاهش میدهد.
کشور در ماههای اخیر شرایط جنگی و فضای نااطمینانی را تجربه کرده است. گروه سرمایهگذاری مسکن چگونه این دوره را مدیریت کرد؟
واقعیت این است که جنگ، صرفاً یک پدیده نظامی نیست؛ بلکه آثار اقتصادی، روانی و اجتماعی گستردهای بر همه بخشها دارد. طبیعی است که صنعت ساختمان نیز از این قاعده مستثنی نباشد.
اما رویکرد ما در گروه سرمایهگذاری مسکن از ابتدا روشن بود: «توقف نکردن».
در همان روزهای ابتدایی بحران، تصمیم گرفتیم پروژهها تعطیل نشوند و فعالیت شرکتهای تابعه ادامه پیدا کند. البته متناسب با شرایط، برخی سازوکارهای مدیریتی و حفاظتی را تقویت کردیم، اما اصل بر استمرار فعالیت بود.
ما معتقدیم در شرایط بحران، وظیفه بنگاههای بزرگ اقتصادی صرفاً حفظ خود نیست؛ بلکه حفظ جریان اشتغال، امید و تولید نیز بر عهده آنهاست. به همین دلیل، هم پروژهها ادامه یافت، هم فعالیت شرکتهای تابعه متوقف نشد و هم تلاش کردیم در حوزه منابع انسانی، آرامش و ثبات نسبی برای کارکنان حفظ شود.
در چنین شرایطی، تابآوری سازمانی چه اهمیتی پیدا میکند؟
تابآوری امروز دیگر یک مفهوم تزئینی مدیریتی نیست؛ بلکه به یک ضرورت حیاتی تبدیل شده است.
ما در گروه سرمایهگذاری مسکن با همین نگاه، کمیته پدافند غیرعامل و تابآوری را فعال کردیم تا سناریوهای مختلف تداوم فعالیت بررسی شود. در این کمیته موضوعاتی مانند مدیریت نقدینگی، استمرار پروژهها، اولویتبندی سرمایهگذاریها، کاهش ریسکهای عملیاتی، تداوم زنجیره تامین و حفظ بهرهوری در شرایط بحران مورد بررسی قرار گرفت.
باید بپذیریم که وارد دورهای از «صلح ناپایدار» شدهایم؛ دورهای که در آن، تصمیمگیری اقتصادی نمیتواند بر فرض ثبات مطلق استوار باشد. بنگاههایی موفق خواهند بود که بتوانند همزمان با فعالیت عادی، برای شرایط بحران نیز آماده باشند.
بازار مسکن را در شرایط فعلی چگونه ارزیابی میکنید؟
بازار مسکن ذاتاً بازاری بلندمدت است و واکنش آن به تحولات سیاسی و اقتصادی، معمولاً با تاخیر رخ میدهد. طبیعی است که پس از بحرانهای امنیتی یا جنگ، بخشی از سرمایهگذاران در کوتاهمدت محتاطتر عمل کنند، اما تجربه تاریخی نشان داده که مسکن در ایران همچنان یکی از امنترین داراییها برای حفظ ارزش سرمایه محسوب میشود.
از سوی دیگر، آسیبهایی که در برخی زیرساختها و فضاهای شهری ایجاد شده، در آینده میتواند به افزایش تقاضا برای بازسازی و نوسازی منجر شود.
به نظر من، بازار مسکن ممکن است در کوتاهمدت با احتیاط و رکود نسبی مواجه باشد، اما در میانمدت دوباره به مدار رونق بازخواهد گشت؛ بهویژه اگر سیاستهای حمایتی و تامین مالی بهدرستی طراحی شود.
شما در یادداشتهای اخیر خود درباره بازگشایی بورس پس از بحران نیز نکاتی مطرح کرده بودید. نگاهتان به بازار سرمایه چیست؟
بازار سرمایه در شرایط بحران، بیش از هر زمان دیگری نیازمند اعتماد است. به نظر من اصل بازگشایی بورس پس از وقفه ناشی از تحولات امنیتی، تصمیمی منطقی و حرفهای بود؛ زیرا بازارها برای کشف قیمت و کاهش ابهام باید فعال باشند. تعطیلی طولانیمدت بازار، معمولاً فقط فشارهای روانی را انباشته میکند و ریسکهای پنهان را افزایش میدهد. البته طبیعی است که در روزهای نخست بازگشایی، نوساناتی شکل بگیرد. در همه بازارهای مالی دنیا نیز در مواجهه با شوکهای ژئوپلیتیک چنین اتفاقی رخ میدهد. آنچه مهم است، کیفیت مدیریت بازار در روزهای ابتدایی است.
مسئولیت اجتماعی گروه سرمایهگذاری مسکن در شرایط پساجنگ چه تعریفی پیدا کرده است؟
ما معتقدیم مسئولیت اجتماعی در شرایط بحران معنا پیدا میکند، نه صرفاً در روزهای آرام. به همین دلیل، گروه سرمایهگذاری مسکن آمادگی خود را برای مشارکت در بازسازی مناطق آسیبدیده اعلام کرده و این موضوع را بخشی از مسئولیت ملی و اجتماعی خود میداند.
چشمانداز ثمسکن در سالهای آینده چیست؟
راهبرد ما روشن است؛ ثبات، تابآوری و توسعه هدفمند. ما قصد نداریم در فضای پرریسک، تصمیمهای هیجانی بگیریم؛ بلکه تلاش میکنیم با انضباط مالی، توسعه متوازن پروژهها، حفظ نقدینگی، تقویت شرکتهای تابعه و استفاده از ظرفیت بازار سرمایه، مسیر رشد را ادامه دهیم.
باور ما این است که اقتصاد ایران بارها از بحرانهای بزرگ عبور کرده و این بار نیز با سربلندی از این روزها عبور خواهد کرد. آنچه اهمیت دارد، داشتن برنامه، صبوری و نگاه حرفهای است.
گروه سرمایهگذاری مسکن نیز با اتکا به تجربه ۳۶ساله، سرمایه انسانی متخصص و شبکه گسترده شرکتهای تابعه، تلاش خواهد کرد نهتنها از این دوران عبور کند، بلکه از دل این تحولات، فرصتهای جدیدی برای توسعه و سازندگی خلق کند.
