ادیسه مودی
هند در شرف تبدیل شدن به یکی از بازترین اقتصادهای جهان
آرویند سوبرامانیان، عضو ارشد موسسه اقتصاد بینالملل پترسون و مشاور ارشد اقتصادی دولت هند از سال ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۸، در نوشتار زیر معتقد است که قراردادهای تجاری جدید میتوانند هند را به یک نیروگاه تولیدی تبدیل کنند.
آیا یکی از حمایتگراترین اقتصادهای جهان میتواند به یکی از بازترین آنها تبدیل شود؟ آیا کشوری که پیوسته در بهرهبرداری از نیروی کار غیرماهر خود برای ایجاد یک بخش تولیدی قوی شکست خورده است، میتواند این شکست را جبران کند؟ پاسخ امیدوارکننده امروز این است: هند ممکن است در شرف چنین جهشی باشد.
در کتاب اخیرمان با عنوان «یکششم بشریت: اودیسه توسعه هند مستقل»، من و دِوش کاپور دو معما را مطرح کردیم. اول، چرا هند بهرغم هزینهها، همچنان به درونگرایی ادامه داد. دوم، چرا بهرغم رشد سریع اقتصادی از سال ۱۹۸۰، نتوانست به تحول ساختاری، بهویژه در ایجاد یک بخش صادرات بزرگ و رقابتی مبتنی بر تولید، دست یابد. این معماها ممکن است در این هفته پر از فرازوفرود پاسخی پیدا کنند.
هند به تازگی مادر و پدر تمام توافقنامههای تجارت آزاد را به ترتیب با اتحادیه اروپا و آمریکا به مذاکره گذاشته است. احتمالاً مورد دوم، منطق آزادسازی رقابتی را منعکس میکند: کسبوکارهای آمریکایی با نگرانی متوجه میشوند که پس از امضای توافق هند با اتحادیه اروپا، آنها در هند در موقعیت رقابتی نامناسبی قرار خواهند گرفت. جزئیات توافق با آمریکا هنوز مشخص نیست، اما حتی با در نظر گرفتن برخی از موارد، این دو توافقنامه میتوانند هند را به یک اقتصاد تقریباً باز تبدیل کنند که حمایتگرایی در آن عمدتاً به کشاورزی محدود خواهد شد بازارهایش برای صادرات تولیدات کممهارت آن باز میشوند.
محتوای احتمالی این دو پیمان را در نظر بگیرید. توافق با اتحادیه اروپا با سایر توافقنامههای تجارت آزاد هند شباهتی ندارد. توافقنامههایی که بهدرستی بهعنوان «پنیر سوئیسی» توصیف میشدند: آنها مملو از معافیتها و استثناءها و فقط مستلزم بازگشایی جزئی یا با تاخیر هستند. هند و اتحادیه اروپا با کنار گذاشتن کشاورزی، که از نظر سیاسی برای هر دو طرف حساس است، توافقی را امضا کردهاند که اساساً جاهطلبانهتر از توافقنامههای قبلی است. هند بخش تولید خود را ظرف 7 تا 10 سال بهطور کامل آزاد خواهد کرد.
توافق هند و اتحادیه اروپا از یک جنبه دیگر نیز جدی است: اجرا. توافقنامههای تجارت آزاد این کشور با کشورهای عضو آسهآن مانند استرالیا و نیوزیلند نامتقارن بودهاند و هند بهعنوان شریک قویتر، تعهدات را بهشکلی انعطافپذیر تفسیر میکرد. اتحادیه اروپا نهتنها قدرت، بلکه یک دستگاه اجرایی تجاری قوی و مبتنی بر قانون دارد که از نزدیک بر رعایت توافقنامه از سوی هند نظارت خواهد کرد. هر چقدر هم که همتایان هندی آنها متعصب و حساس باشند، مقامات اتحادیه اروپا اطمینان حاصل خواهند کرد که هند بهراحتی از زیر بار تعهدات شانه خالی نکند.
جزئیات زیادی از توافق با آمریکا در دسترس نیست، اما به نظر میرسد که هند مجبور خواهد شد تعرفهها را به طرز چشمگیری کاهش دهد. در نتیجه، در تجارت با آمریکا و اروپا، تعرفههای هند (بهجز کشاورزی) بهطور بیسابقهای پایین خواهد بود. با در نظر گرفتن سایر توافقنامههای تجارت آزاد این کشور، انتطار میرود که رژیم تعرفه پایین هند بهزودی تمام مناطق بهجز چین و آمریکای لاتین را در بر گیرد.
برای درک اهمیت این موضوع، میتوان به تاریخ طولانی و آشفته سیاست تجاری هند نگاهی انداخت. اما همچنین میتوان به سابقه دولت نارندرا مودی نیز توجه کرد. این دولت با قاطعیت طرفدار حمایت از تولیدات داخلی بوده و تقریباً به مدت یک دهه، اجماع داخلی 25ساله به نفع آزادسازی تدریجی را رد کرده است. حتی گاهی اوقات از ابزارهای سیاستی استفاده میکرد که یادآور بدترین دوران سهمیهبندی مجوزها در هند بود. دولت یک مخالف بیاراده بوده و ترس را در میان صفوف مذاکرهکنندگان تجاری سایر کشورها گسترش داده است. مذاکره جدی توافقنامههای تجارت آزاد دولت با دو شریک تجاری بزرگ تعهد به باز بودن را نشان میدهد که برخلاف غرایز عمیق ملیگرایانه آن است. علاوه بر این، هند از لنگرهای خارجی برای اجرای اصلاحات داخلی بهگونهای استفاده میکند که در گذشته از انجام آن اکراه داشت. برخلاف چین که از پیوستن به سازمان تجارت جهانی برای باز کردن اساسی اقتصاد خود بهره برد.
در مرحله بعد به فرصتهای دسترسی به بازار میپردازیم. رونق روزافزون چین همراه با تغییرات گستردهتر ژئوپلیتیک، برای هند که در توسعه موفقیتآمیز تولید خود شکست خورده بود آخرین فرصت را برای جبران فراهم کرد. سهم هند از صادرات نیروی کار کممهارت به کشورهای کمدرآمد و با درآمد متوسط دو تا سه درصد است درحالیکه این رقم برای چین به ۵۳ درصد میرسد. اگر هند بتواند سهم خود را درست همزمان با خالی شدن فضای صادراتی از سوی چین به دو رقم افزایش دهد، میتواند دهها میلیون شغل تولیدی ایجاد کند حتی با وجود پیشرفتهای فناوری که دستاوردهای خلق شغل را تضعیف میکنند.
این تغییر در حال حاضر در حال انجام است و بهویژه در تصمیم اپل و فاکسکان بازتاب مییابد که قصد دارند بیشتر عملیات خود را به هند انتقال دهند. ایالتهایی مانند تامیل نادو از مزایای افزایش سرمایهگذاری مستقیم خارجی بهرهمند میشدند، اما تعرفههای دونالد ترامپ یک عقبگرد جدی بود. تعرفههای ۵۰درصدی بر هند به بخشهای حیاتی مانند پوشاک، جواهرات و شیلات آسیب رساند. تاثیر آنها با از دست رفتن فرصتها بیشتر احساس شد: بهدلیل تعرفهها، سیل سرمایههای فراری از چین یا دیرهنگام به هند میرسند یا از آن منحرف میشوند.
راهبرد توسعه کامل در معرض خطر بود. با این دو توافق، راهبرد تجاری «چین به علاوه یک» که در آن تامینکنندگان چینی با تامینکنندگان حداقل یک کشور دیگر تکمیل میشوند دوباره برای هند روی میز قرار میگیرد. ضرر قابلتوجهی (حدود 10 درصد تعرفه بالاتر) که هند در بازار اروپا در مقایسه با ویتنام، بنگلادش و سایر کشورهای فقیرتر متحمل میشد اکنون جبران خواهد شد. بالاترین تعرفهها در بخشهای کاربر مانند پوشاک، کفش، اسباببازی و لوازم الکترونیکی در حال حاضر متعلق به اتحادیه اروپاست و این بخشها بیشترین کاهش را خواهند داشت. در نتیجه، انتظار میرود سهم هند از واردات اتحادیه اروپا در این بخشها، که در حال حاضر دو تا سه درصد است، بالا برود.
در آمریکا، تعرفههای صادرات هند حدود ۱۸ درصد خواهد بود. بااینحال، آنچه برای دسترسی به بازار اهمیت دارد، سطح تعرفههایی است که هند نسبت به سایر کشورها، بهویژه بنگلادش، ویتنام و چین با آن روبهرو میشود. میتوان انتظار داشت که دسترسی به بازار برای هند از چین بهتر و از کشورهای آسیایی اندکی بدتر باشد.
چالشهای زیادی پیشرو است. سیاستهای آمریکا تحت ریاستجمهوری آقای ترامپ غیرقابلپیشبینی باقی خواهند ماند. محدودیتهای تجاری مرتبط با محیط زیست اتحادیه اروپا، که بهعنوان CBAM (مکانیسم تعدیل مرزی کربن) شناخته میشود، برای هند آزاردهنده خواهد بود. از سوی دیگر، سیاستهای هند هنوز هم میتواند نامنظم باشد و سرمایهگذاران را نگران کند. این کشور اجازه داد که بیشتر معاهدات سرمایهگذاری دوجانبهاش منقضی شوند و تعداد کمی معاهده جدید را در دست مذاکره دارد. هند همچنان از اداره مالیات برای هدف قرار دادن سرمایهگذاران استفاده میکند و خوداتکایی هنوز در DNA دولت مودی حک شده است.
در حال حاضر، تشخیص خطرات و امضای این دو توافقنامه از سوی هند شایسته تقدیر است. مسیری که شامل تعدیل خودخواهی هند، و البته مقداری تحقیر، شده است. در کنار سایر اصلاحاتی که اخیراً در مالیاتها، قوانین کار و بخشهای انرژی و بیمه اجرا شدهاند، این اصلاحات میتوانند هند را به نمونهای از فضای باز و یک نیروگاه تولیدی تبدیل کنند. چنین فرضیاتی حتی چند ماه پیش خندهدار به نظر میرسیدند.
