اخلاق در بازار
با مبادلات منزجرکننده چه باید کرد؟
کتاب تازه منتشرشده الوین راث، اقتصاددان برنده نوبل، وارد حوزه پرچالش و مناقشهبرانگیز مبادلات منزجرکننده شده است. مبادلاتی که حتی وقتی دو طرف آن کاملاً راضی و خوشحال هستند هم از طرف جامعه قابلپذیرش نیست. مانند خریدوفروش اعضای بدن، تنفروشی، اجاره دادن رحم یا حتی فروش پلاسمای خون. در این حوزه دیگر مباحث علمی محدود به مدلسازی، محاسبه سودوزیان و درآوردن اثر خارجی عینی نیست. اینجا مباحث هنجاری مانند خوب و بد، قابلقبول و غیرقابلقبول، مطابق دین یا خلاف دین و چندین و چند هنجار دیگر مانند سنت و عرف و فرهنگ مطرح میشود.
مقرراتگذاری برای این مبادلات و این بازارها یکی از پیچیدهترین امور سیاستگذاری اقتصادی است و برای همین اغلب جوامع آن را به کلی ممنوع کردهاند تا اساساً صورتمسئله را پاک کرده باشند. اما بازار قانونی آن هم جوابگوی تقاضا نیست و در نتیجه بازار سیاه شکل میگیرد و با سرکوب بازار، تقاضاهای بسیاری بیپاسخ میماند که میتواند آثار ناگواری داشته باشد؛ مانند مرگ بیمارانی که مدتها در صف دریافت کلیه ماندهاند. کتاب اقتصاد اخلاقی که الوین راث با تخصص طراحی بازار نوشته هم جواب مشخصی برای این سوالها ندارد، اما حداقل یک بار مسئله را بهصورت شفاف طرح کرده تا از دل گفتوگوها و مجادلات راهحلهایی برای این تنگنای تصمیمگیری حاصل شود.
دیدگاه تان را بنویسید