قدرت نفت

ایران، عراق، کویت، عربستان سعودی و ونزوئلا در سال ۱۹۶۰ اوپک را پایه‌گذاری کردند تا کشورهای تولیدکننده نفت بتوانند در تعیین قیمت مهم‌ترین دارایی خود نقش بیشتری داشته باشند و نفت را از یک ماده خام صادراتی به ابزاری برای افزایش قدرت اقتصادی و سیاسی تبدیل کنند. تنها 16 سال بعد، درحالی‌که قیمت نفت در بازارهای جهانی یک جهش بی‌سابقه را تجربه کرده بود و تولیدکنندگان نفت سرمست از درآمدهای سرشار آن بودند، خوان پابلو پرز آلفونسو، وزیر نفت وقت ونزوئلا که بسیاری او را پدر اوپک می‌دانند، گفت: نفت مدفوع شیطان است. ما در مدفوع شیطان 

غرق شده‌ایم.

حالا 66 سال از پایه‌گذاری اوپک می‌گذرد. چهار کشور از پنج بنیان‌گذار اوپک، در مقاطعی با تحریم، جنگ، مداخله نظامی یا رویارویی شدید با آمریکا مواجه شده‌اند. نفت که قرار بود قدرت چانه‌زنی اوپکی‌ها را در عرصه سیاست بین‌الملل افزایش دهد، به یکی از نقاط اصطکاک این کشورها در روابط خارجی تبدیل شد. ایران نیز که یکی از بنیان‌گذاران اوپک بود و دبیرکلی این سازمان را در بدو تاسیس بر عهده داشت، امروز یکی از کشورهایی است که تولید نفتش از اوج نزدیک به شش‌میلیون بشکه به حدود نصف کاهش یافته و وضعیت صادراتش از این هم بدتر است. حالا به نظر می‌رسد تحولات فناوری و انقلاب نفت شیل در آمریکا، گسترش استفاده از انرژی‌های پاک و توسعه سیستم حمل‌ونقل برقی، حرکت کشورها به سمت مصرف کمتر نفت و... راه افول اوپک و کشورهایی را که آرزو داشتند قدرت‌های اقتصادی و سیاسی جهان باشند هموار کرده است.