زیان خیرخواهی
چرا سیاستهای خیرخواهانه به زیان جامعه تمام میشوند؟
دولت برای حمایت از فرودستان، در اقتصاد دخالت میکند، بهصورت دستوری قیمتگذاری میکند، برای حفظ اشتغال، به کارخانههای زیانده وام میدهد و برای تقویت تولید داخل، واردات را محدود میکند. هدفها خیرخواهانهاند، اما نتیجه به زیان جامعه تمام میشود. چرا سیاستی که قرار است باری از دوش مردم بردارد، هزینه زندگی آنان را بیشتر میکند؟
هنری هازلیت 80 سال پیش در «اقتصاد در یک درس» سراغ همین پرسش رفت. پاسخ او از خطایی ساده آغاز میشود. از دیدن منفعت فوری یک گروه و نادیده گرفتن هزینهای که دیگران، امروز یا فردا، میپردازند. شغلهای حفظشده در کارخانه حمایتشده را میتوان شمرد، اما فرصتهای شغلی که بهدلیل محروم شدن فعالیتهای دیگر از منابع شکل نگرفتهاند، دیده نمیشوند.
از نگاه هازلیت، نیت خیر برای رسیدن به نتیجه خوب کافی نیست. سیاستگذار باید واکنش مردم و بنگاهها، هزینه تامین منابع و پیامدهای بلندمدت تصمیم خود را نیز ببیند. حمایت زمانی به زیان جامعه تمام میشود که منفعت آشکار امروز، هزینه پنهان فردا را از چشمها دور کند.