شناسه خبر : 27098 لینک کوتاه

سیاستگذاری شادکامی

تحلیلی درباره تغییرات ضروری در حوزه رفاه

پیش از پرداختن به این موضوع که دولت در سال‌های باقی‌مانده از دوره آخرش باید چه سیاست‌هایی را در حوزه رفاه عمومی داشته باشد، لازم است تصویری دقیق‌تر از وضع موجود داشته باشیم.

 مهدی فیضی / عضو هیات علمی گروه اقتصاد دانشگاه فردوسی مشهد

پیش از پرداختن به این موضوع که دولت در سال‌های باقی‌مانده از دوره آخرش باید چه سیاست‌هایی را در حوزه رفاه عمومی داشته باشد، لازم است تصویری دقیق‌تر از وضع موجود داشته باشیم. به دلیل آشفتگی‌های اخیر بازار ارز، می‌توان پیش‌بینی کرد که در آینده نزدیک اوضاع نابرابری درآمدی در جامعه بدتر بشود. علت این است که در نوسان‌های اخیر طبقه فرادست با خرید حجم بالایی از سکه و دلار و سپرده‌گذاری در سپرده‌های بلندمدت با سودهای بالاتر عملاً سرمایه‌هایش را در برابر این شوک‌های اقتصادی بیمه کرده است درحالی که طبقه فرودست اساساً سرمایه‌ای نداشته که بتواند آن را بیمه کند و در نهایت در این بازی با جمع صفر، بازنده خواهد بود. نکته مهم این است که آمارهای کلان اقتصادی مانند ضریب جینی همواره با وقفه و همراه با تورش‌های فراوان تجمعی واقعیت‌های اقتصادی را نمایان می‌کنند، به‌خصوص وقتی این شاخص‌ها درباره موارد حساسی مانند درآمد باشد. ضمن اینکه غول خفته تورم هم احتمالاً در ماه‌های آینده بیدار خواهد شد که فشار بیشتری بر طبقه فرودست وارد خواهد کرد. بنابراین بسیار مهم است که دولت سعی کند تصویری فراتر از آمارهای اقتصادی از وضع جامعه به دست بیاورد و به این نکته مهم توجه کند که پیامدهای همه این نوسان‌های اخیر در بازارهای مختلف بیشترین فشار را بر قشر فقیر وارد خواهد کرد. ازآنجاکه دولت در دوره دومش دغدغه رای آوردن در دور بعدی انتخابات را ندارد می‌تواند با فراغ خاطر و خیال آسوده‌تری تصمیم‌هایی بنیادی‌تر برای رفاه طبقات فقیر بگیرد که اثربخشی بیشتر و نه ضرورتاً کوتاه‌مدت‌تر داشته باشد.

پیش‌نیاز امیدبخشی

یکی از پیامدهای حاشیه‌ای نابسامانی‌های اخیر بازارهای ارز و طلا در کشور این است که این پیام را به ویژه به جوانان جویای کار می‌دهد که می‌شود بدون تخصص، تلاش، خلاقیت و کسب‌وکار و به صرف اتکا به یک ثروت اولیه پولدار شد. این تا حد خوبی شبیه همان پیام اصلی توماس پیکتی در کتاب سرمایه‌اش است به این مفهوم که ثروتمندان بیشتر از ثروت قبلی است که ثروتمند شده‌اند تا از خلاقیت،‌ نوآوری و کسب‌وکار. بنابراین دولت باید بیش از پیش تلاش کند فضای کسب‌وکار را بهبود و نشان بدهد که همچنان این امکان وجود دارد که از راه‌های خلاقانه و نوآورانه درآمدزایی کرد. یادمان باشد که یکی از پژوهش‌های اخیر به‌خوبی نشان می‌دهد که خیلی از شهرهایی که در دی‌ماه سال گذشته در آنها آشوب داشتیم، شهرهایی بودند که جمعیت جوان جویای کار نسبتاً بیشتری داشتند. بنابراین نوسان‌های اخیر در بازارها می‌تواند دوباره به آن جنس اعتراض‌ها دامن بزند تا شاید نظام موجود اقتصادی را برچیند و طرحی نو دراندازد تا بتوان در آن زیست آبرومندانه‌ای داشت.

همین پژوهش نشان می‌دهد که بخش عمده‌ای از نارضایتی‌های اخیر برخاسته از جمعیتی بود که اخیراً با امید به دولت روحانی رای داده بود و خیلی زود امیدش نقش بر آب شد. بنابراین اگر دولت به دنبال امیدبخشی به جامعه‌ای است که ظاهراً از دولت ناامید شده، باید نشان دهد که دیروز و امروز خودش را خوب شناخته، ضعف‌ها و قوت‌های سیاست‌های پیشین را فهمیده و درکی دقیق و عمیق از میزان تاثیرگذاری سیاست‌هایی دارد که تاکنون در کشور پیاده شده و سیاست‌های آینده خود را با حکمرانی خوب بر مبنای همین اثربخشی‌ها انتخاب خواهد کرد. طبیعتاً اگر دولت نشان بدهد که در بر همان پاشنه سابق می‌چ