شناسه خبر : 25354 لینک کوتاه
تاریخ انتشار:

ریشه‌های خشم

آیا اعتراضات خیابانی اخیر ریشه اقتصادی داشت؟

۹ ماه بعد از روزهای پرالتهاب اردیبهشت ۹۶، جرقه اعتراض خیابانی در مشهد (بزرگ‌ترین شهری که در انتخابات ریاست‌جمهوری دوازدهم به حسن روحانی رای نداد) زده شد؛ اعتراضی که قرار بود «نه به گرانی» باشد اما به سرعت به شعارهای «مرگ بر» رسید و مسیری متفاوت پیدا کرد.

 هادی چاوشی: 9 ماه بعد از روزهای پرالتهاب اردیبهشت 96، جرقه اعتراض خیابانی در مشهد (بزرگ‌ترین شهری که در انتخابات ریاست‌جمهوری دوازدهم به حسن روحانی رای نداد) زده شد؛ اعتراضی که قرار بود «نه به گرانی» باشد اما به سرعت به شعارهای «مرگ بر» رسید و مسیری متفاوت پیدا کرد. 9 ماه قبل، وقتی یکی از کاندیداهای دوازدهمین دوره انتخابات ریاست‌جمهوری تصویری از تقابل 96 درصد مردم در مقابل چهار درصد باقی‌مانده می‌ساخت، کسانی هشدار دادند این دوقطبی‌سازی می‌تواند به تهدیدی برای امنیت ملی تبدیل شود.1 آن روزها گوش شنوایی در کار نبود و دمیدن بر آتش دوقطبی‌سازی تا دو روز قبل از انتخابات ادامه یافت. حالا اما در تجمعاتی که به ظاهر در اعتراض به گرانی برگزار شده، تهدیدات امنیتی رخ نموده و حتی شماری از شهروندان جان خود را از دست داده‌اند.

شعار «نه به گرانی» در حالی به عنوان شعار اولیه سازماندهی اعتراضات معرفی شده که در بیش از یک ‌سال و نیم گذشته تورم همواره در محدوده 10 درصد نوسان کرده2، پارسال برای اولین‌بار پس از 25 سال نرخ تورم سالانه تک‌رقمی شده و اغلب پیش‌بینی‌ها از تکرار این تجربه در سال جاری حکایت دارند. البته در دو ماه اخیر نرخ تورم ماهانه بالاتر از نیمه نخست سال بوده اما مرور همین نرخ در 12 ماه گذشته حکایت از آن دارد که رشدهای اتفاق‌افتاده چندان غیرمعمول نیست. ضمن اینکه «آمارها نشان می‌دهد هم در حوزه تورم و هم در حوزه بیکاری استان خراسان رضوی در مقایسه با سایر استان‌های کشور از شرایط مناسب‌تری در طول زمان برخوردار بوده است.»3 با این مقدمات، می‌توان سخنان هفته گذشته حسن روحانی در جمع روسای کمیسیون‌های مجلس را بهتر درک کرد که تلویحاً ریشه‌هایی غیراقتصادی برای این اعتراضات متصور شد4. اما اگر فرض را بر این بگذاریم که یکی از ریشه‌های ماجرا از اقتصاد آب می‌خورد، پرونده پیش رو کندوکاوی در ابعاد اقتصادی شکل‌گیری این ناآرامی‌هاست. 

پی‌نوشت‌ها:
۱- محسن صفایی‌فراهانی در گفت‌وگویی با شماره 222 «تجارت فردا» گفته بود: «وقتی مدیران عالی‌رتبه از «مکیدن خون 96 درصد مردم از سوی چهاردرصدی‌ها» حرف می‌زنند، در واقع در حال افترا زدن به کلیت نظام هستند... معنای این حرف آن است که نظام سیاسی در نزدیک به 40 سال گذشته در حمایت از طبقات محروم و کم‌درآمد موفق نبوده است... این حرف از منظر امنیت ملی حرف خطرناکی است زیرا نه‌تنها این آقایان از این شعار برای سواری گرفتن از احساسات طبقات کم‌درآمد سوءاستفاده می‌کنند بلکه زمینه‌ای فراهم می‌شود که دیگرانی که با اصل نظام مخالفند، در آینده از این شعار برای تبلیغ علیه کلیت نظام جمهوری اسلامی بهره ببرند.»
۲-  بر اساس گزارش‌های بانک مرکزی از اردیبهشت 95 تا آذر 96 نرخ تورم در محدوده 10درصدی یا پایین‌تر نوسان کرده است.
۳- «مدل اقتصادی رضایت اجتماعی»، روزنامه دنیای اقتصاد، شماره 4228.
۴- خبر شماره 102243 پایگاه اطلاع‌رسانی ریاست‌جمهوری.

دراین پرونده بخوانید ...